Lực lượng Houthi ngày 20/7 tuyên bố áp đặt lệnh cấm hàng hải đối với tàu thuyền của Saudi Arabia, biến Biển Đỏ thành “mặt trận thứ hai” trong cuộc xung đột Trung Đông. Đến ngày 23/7, Houthi xác nhận đã tấn công hai tàu chở dầu của Saudi Arabia vì “vi phạm lệnh cấm” trên Biển Đỏ. Hãng thông tấn Saudi Arabia (SPA) đưa tin một tàu chở dầu thuộc sở hữu của công ty Saudi Arabia bị tấn công và bốc cháy.
Liên quân Arab không kích đáp trả
Ngay sau vụ tấn công, liên quân Arab do Saudi Arabia dẫn đầu tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các vị trí do Houthi kiểm soát ở tỉnh Hodeidah, Yemen, ven Biển Đỏ. Saudi Arabia cho biết các cuộc không kích nhằm đáp trả những vụ tấn công gần đây của Houthi vào tàu hàng trên Biển Đỏ. Liên quân khẳng định chiến dịch chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự liên quan năng lực tác chiến trên biển của Houthi và tránh gây ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng dân sự.
Người phát ngôn liên quân Arab, ông Turki Al-Maliki nêu rõ chiến dịch nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Houthi vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các mục tiêu bị tấn công liên quan những mối đe dọa đối với an ninh hàng hải quốc tế và chiến dịch được tiến hành theo luật nhân đạo quốc tế. Liên quân cũng bác bỏ thông tin cho rằng các cơ sở cảng biển là mục tiêu, khẳng định các cảng Hodeidah, Ras Issa và Salif vẫn mở cửa cho hoạt động vận tải thương mại.
Houthi cáo buộc không kích nhằm vào dân thường
Một số nguồn tin khu vực cho biết nhiều cuộc không kích đã đánh trúng các mục tiêu của Houthi tại tỉnh Hodeidah. Houthi cáo buộc liên quân Arab không kích nhằm vào một cơ sở viễn thông tại thành phố Hodeidah và đảo Kamaran, khiến hai dân thường bị thương. Trong chiến dịch cuối tuần qua, liên quân đã không kích các địa điểm quân sự của Houthi ở miền bắc Yemen. Đài truyền hình Nhà nước Yemen đưa tin các cuộc tấn công nhắm vào các bệ phóng tên lửa và kho vũ khí ở các tỉnh Marib và al-Jawf, khiến một số thành viên Houthi thiệt mạng, trong đó có các chuyên gia tên lửa.
Houthi trả đũa bằng tên lửa và UAV vào cơ sở năng lượng Saudi
Đáp trả, Houthi tuyên bố đã thực hiện các cuộc tấn công phối hợp bằng tên lửa và thiết bị không người lái vào các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia tại các khu vực Jizan và Yanbu. Hãng thông tấn Yemen (YPA) cho biết vụ tấn công gây ra nhiều vụ nổ và cháy lớn. Cơ quan Phòng vệ Dân sự Saudi Arabia phát cảnh báo an ninh tại tỉnh Yanbu. Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy một số máy bay phải đổi hướng hoặc bay chờ trước khi hạ cánh xuống Riyadh.
Houthi tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công theo nguyên tắc “leo thang đáp trả leo thang”, đồng thời cáo buộc Saudi Arabia lựa chọn giải pháp quân sự thay vì đáp ứng “yêu cầu chính đáng” của Houthi là dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các khu vực do lực lượng này kiểm soát ở Yemen. Houthi cảnh báo Saudi Arabia sẽ phải gánh hậu quả vì đã phạm “sai lầm nghiêm trọng”.
Bối cảnh xung đột Yemen và nguy cơ lan rộng
Yemen chìm trong xung đột từ cuối năm 2014, khi Houthi chiếm giữ phần lớn miền bắc, gồm cả Thủ đô Sana’a, dẫn đến việc liên minh quân sự do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp vào năm 2015 để hỗ trợ Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận. Việc Saudi Arabia nối lại các cuộc không kích khiến “mặt trận Yemen” nóng trở lại, đe dọa an ninh hàng hải trên Biển Đỏ và các tuyến vận tải năng lượng chiến lược.
Diễn biến căng thẳng tại Biển Đỏ xảy ra trong bối cảnh Trung Đông đang trong nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột tại Dải Gaza đến tình hình ở các mặt trận lân cận. Biển Đỏ có nguy cơ trở thành mặt trận xung đột mới; bất kỳ sự cố nào trên vùng biển này cũng có thể nhanh chóng lan rộng thành khủng hoảng an ninh lớn hơn, ảnh hưởng đến nỗ lực ngoại giao và nhân đạo toàn khu vực. Cùng với Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải qua Biển Đỏ nếu bị gián đoạn sẽ đe dọa trực tiếp các dòng chảy thương mại, năng lượng toàn cầu.
LHQ kêu gọi kiềm chế
Nêu bật quan ngại trước việc Houthi tấn công tàu thương mại trên Biển Đỏ, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres kêu gọi các bên kiềm chế tối đa, tránh đẩy khu vực vào vòng xoáy căng thẳng mới. Trong tuyên bố cuối tuần trước, người phát ngôn của Tổng Thư ký LHQ, ông Stephane Dujarric nhấn mạnh: “Các tuyến hàng hải quốc tế cần phải được bảo vệ, mọi hành động tấn công tàu dân sự đều có nguy cơ dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh khu vực, thương mại toàn cầu và an toàn của thủy thủ đoàn.” LHQ kêu gọi tất cả các bên chấm dứt ngay lập tức những bước đi có thể làm tình hình thêm nghiêm trọng.
