Cả nước hiện có 167 khu rừng đặc dụng, trong đó 36 vườn quốc gia, nhưng chỉ có 5 vườn quốc gia liên tỉnh do Bộ Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp quản lý với tổng diện tích gần 270.000ha, chiếm khoảng 12% diện tích rừng đặc dụng. Đây là những khu vực có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học, bảo tồn thiên nhiên, nghiên cứu khoa học, cứu hộ động vật hoang dã và hợp tác quốc tế.
Quy định pháp luật và ý kiến địa phương
Theo Luật Lâm nghiệp và Luật Đa dạng sinh học, các vườn quốc gia có diện tích nằm trên địa bàn từ hai tỉnh, thành phố trở lên thuộc thẩm quyền quản lý trực tiếp của Bộ nhằm bảo đảm tính thống nhất, duy trì tính toàn vẹn hệ sinh thái, kết nối sinh cảnh và bảo vệ lợi ích chiến lược quốc gia. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ đã lấy ý kiến 10 địa phương liên quan về phương án quản lý các vườn quốc gia liên tỉnh.
Kết quả, 7 địa phương gồm Tuyên Quang, Phú Thọ, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Thái Nguyên đề nghị giữ nguyên mô hình hiện nay; 3 địa phương gồm Đồng Nai, Ninh Bình và thành phố Huế đề xuất tiếp nhận toàn bộ vườn quốc gia trên địa bàn. Đối với từng vườn, các địa phương có chung quan điểm tiếp tục để Bộ quản lý Tam Đảo và Yok Đôn. Riêng Bạch Mã và Cúc Phương còn có ý kiến khác nhau giữa các địa phương.
Kiến nghị từ các tổ chức bảo tồn
Nhiều tổ chức bảo tồn trong nước, Hiệp hội Vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam kiến nghị thận trọng khi thay đổi mô hình quản lý các vườn quốc gia có giá trị đặc biệt và nằm trên địa bàn nhiều tỉnh. Các ý kiến đều cho rằng quản lý cần dựa trên tính toàn vẹn của hệ sinh thái thay vì địa giới hành chính, đồng thời duy trì đầu mối quản lý cấp quốc gia đối với các vườn quốc gia có ý nghĩa chiến lược.
Phương án của Bộ Nông nghiệp và Môi trường
Trên cơ sở rà soát quy định pháp luật, đánh giá thực tiễn, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và tổng hợp ý kiến các địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Chính phủ giao Bộ chủ trì thực hiện việc chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên về địa phương quản lý theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời tiếp tục giao Bộ quản lý thống nhất, ổn định đối với các vườn quốc gia Cúc Phương, Tam Đảo, Bạch Mã và Yok Đôn nhằm bảo đảm hiệu quả bảo tồn, duy trì tính toàn vẹn hệ sinh thái và thực hiện các cam kết quốc tế về đa dạng sinh học, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
