Bộ Tư pháp công bố hồ sơ thẩm định chính sách luật Đấu giá tài sản sửa đổi
Bộ Tư pháp vừa chính thức công bố hồ sơ thẩm định chính sách của dự án luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Dự án luật này do chính Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo, nhằm khắc phục những bất cập tồn tại trong hoạt động đấu giá thời gian qua.
Tình trạng thổi giá, dìm giá và sân sau vẫn còn nhức nhối
Theo số liệu từ Bộ Tư pháp, trong giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2025, các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản đã tổ chức tổng cộng 336.581 cuộc đấu giá. Tổng số tiền thù lao thu được từ các cuộc đấu giá này lên đến hơn 4.000 tỉ đồng, trong đó số tiền nộp ngân sách nhà nước là hơn 1.700 tỉ đồng.
Mặc dù hoạt động đấu giá tài sản đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn tồn tại không ít bất cập. Điển hình là việc thiếu các cơ chế và quy định cụ thể để ngăn chặn, hạn chế tối đa tình trạng lợi dụng đấu giá tài sản nhằm trục lợi cá nhân.
Một trong những vấn đề nổi cộm là tình trạng người tham gia đấu giá quyền sử dụng đất lợi dụng mức giá khởi điểm và số tiền đặt trước thấp để thổi giá. Sau đó, họ cố tình bỏ cọc nhằm tạo ra mặt bằng giá ảo, gây ảnh hưởng không nhỏ đến thị trường bất động sản và an ninh trật tự tại địa phương.
Số liệu thống kê cho thấy, từ năm 2018 đến nay, các cơ quan có thẩm quyền đã khởi tố, điều tra và xét xử 16 vụ án liên quan đến tội vi phạm quy định về hoạt động đấu giá tài sản. Các hành vi vi phạm bao gồm thông đồng dìm giá, nâng giá, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, và cố ý làm lộ bí mật công tác.
Những hạn chế khác trong hoạt động đấu giá
Cơ quan soạn thảo cũng chỉ rõ một số hạn chế khác trong hoạt động đấu giá tài sản hiện nay. Việc định giá tài sản, xác định giá khởi điểm, đặc biệt là đối với quyền sử dụng đất, vẫn còn chưa hợp lý. Sự chênh lệch lớn so với giá thị trường đã dẫn đến tình trạng đầu cơ, trục lợi và nguy cơ gây thất thoát tài sản nhà nước.
Đặc biệt, tình trạng lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản chưa đảm bảo tính khách quan, còn tồn tại hiện tượng sân sau. Một số tổ chức đấu giá tài sản đã vi phạm trình tự, thủ tục đấu giá. Dù cơ quan có thẩm quyền đã kết luận, xử lý và kiến nghị hủy kết quả đấu giá, nhưng những tổ chức này vẫn tiếp tục được lựa chọn tham gia các cuộc đấu giá khác.
Bên cạnh đó, công tác giám sát quá trình tổ chức đấu giá còn chưa được thực hiện thường xuyên, thậm chí có nơi còn buông lỏng. Điều này khiến cho việc phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm trở nên khó khăn.
Giải pháp ngăn chặn thông đồng và tăng cường minh bạch
Để khắc phục những tồn tại nêu trên, Bộ Tư pháp đã đề xuất 5 nhóm chính sách quan trọng. Trong đó, các giải pháp tập trung vào việc tăng cường sự công khai, minh bạch, hạn chế tối đa tình trạng thông đồng, dìm giá và hiện tượng quân xanh, quân đỏ.
Cụ thể, dự thảo luật tiếp tục quy định 4 hình thức đấu giá bao gồm: đấu giá trực tuyến, đấu giá trực tiếp bằng lời nói, đấu giá trực tiếp bằng bỏ phiếu và đấu giá bỏ phiếu gián tiếp. Người có tài sản và tổ chức hành nghề đấu giá tài sản sẽ thỏa thuận và chịu trách nhiệm lựa chọn hình thức phù hợp với tính chất của từng loại tài sản và từng cuộc đấu giá.
Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất quy định trình tự, thủ tục riêng đối với một số tài sản đặc thù như quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản và tần số vô tuyến điện. Tuy nhiên, các quy định này vẫn đảm bảo tính thống nhất và không chồng chéo với trình tự, thủ tục chung của luật.
Luật sửa đổi cũng sẽ quy định rõ ràng hơn về quyền và nghĩa vụ của người tham gia đấu giá, cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong hoạt động đấu giá tài sản. Đồng thời, trách nhiệm của người có tài sản trong việc giám sát quá trình tổ chức đấu giá và tham dự cuộc đấu giá để kịp thời phát hiện các hành vi thông đồng, dìm giá cũng được xác định cụ thể.
Một điểm mới quan trọng là quy định về nguyên tắc xác định tiền đặt trước phù hợp với các loại tài sản. Điều này nhằm góp phần khắc phục tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc để phá hoại cuộc đấu giá hoặc thổi giá, tạo mặt bằng giá ảo nhằm thao túng thị trường.
Đồng thời, luật sửa đổi cũng quy định các trường hợp mất tiền đặt trước khi tham gia cuộc đấu giá mà gây mất trật tự, chẳng hạn như trả giá dưới mức khởi điểm hoặc không trả giá.
