Bộ Nội vụ bãi bỏ 12 văn bản lạc hậu, thúc đẩy quản lý công chức theo vị trí việc làm
Từ ngày 1 tháng 3 năm 2026, Thông tư 02/2026/TT-BNV của Bộ Nội vụ đã chính thức có hiệu lực, bãi bỏ 12 văn bản quy phạm pháp luật được đánh giá là không còn phù hợp với thực tiễn. Trong số này, có 4 văn bản liên quan trực tiếp đến công tác quản lý công chức và viên chức, bao gồm các quy định về tiêu chuẩn nghiệp vụ ngạch công chức ngành giáo dục, mã số ngạch viên chức giáo dục và văn hóa, quy trình thanh tra tuyển dụng và sử dụng công chức, viên chức, cùng với quy định về thanh tra viên chuyên ngành.
Những quy định tồn tại hàng chục năm đã lỗi thời
Đáng chú ý, nhiều văn bản trong số này đã tồn tại từ rất lâu, thậm chí có quyết định được ban hành từ năm 1994 về tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch công chức trong lĩnh vực giáo dục. Phần lớn các văn bản còn lại được ban hành trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2015, trước khi các luật nền tảng như luật Cán bộ, công chức; luật Viên chức được sửa đổi và luật Thanh tra 2022 chính thức có hiệu lực.
Ông Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội, nhận định rằng việc duy trì các văn bản đã ban hành cách đây 10 đến 30 năm không còn đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong hệ thống pháp luật. Ông Lợi cho biết: "Khi các luật khung đã thay đổi căn bản về nguyên tắc quản lý, mô hình tổ chức và thẩm quyền, thì các thông tư, quyết định hướng dẫn trước đây đã lỗi thời, không còn phù hợp với tình hình thực tiễn sẽ phải thay thế là điều tất yếu."
Việc bãi bỏ này không chỉ là một động tác kỹ thuật pháp lý đơn thuần, mà còn phản ánh quá trình rà soát, tinh gọn và tái cấu trúc toàn diện hệ thống quy định hiện hành. Sau khi luật Thanh tra 2022 có hiệu lực, hệ thống tổ chức thanh tra đã được sắp xếp lại theo hướng tinh gọn đầu mối, giảm thiểu sự phân tán trong thanh tra chuyên ngành, đồng thời tăng cường tính tập trung và thống nhất.
Chuyển đổi sang quản lý theo vị trí việc làm
Việc bãi bỏ các văn bản cũ không đồng nghĩa với việc tạo ra "khoảng trống pháp lý", bởi luật Công chức, viên chức đã được Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Luật mới này đã bỏ quy định về thi nâng ngạch, thay vào đó là cơ chế bố trí cán bộ vào vị trí việc làm cụ thể, từ đó xếp vào ngạch công chức tương ứng.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long cho biết, để đánh giá và sàng lọc cán bộ, công chức một cách hiệu quả, luật quy định nguyên tắc, thẩm quyền, nội dung và phương thức đánh giá, xếp loại chất lượng công chức dựa trên việc theo dõi, đánh giá thường xuyên, liên tục, đa chiều và định lượng bằng các tiêu chí cụ thể. Các tiêu chí này gắn liền với tiến độ, số lượng và chất lượng của kết quả, sản phẩm theo từng vị trí việc làm, thường được biết đến dưới dạng các chỉ số hiệu suất chính (KPI).
Cơ quan quản lý sẽ sử dụng kết quả đánh giá này để thực hiện các chính sách khen thưởng, chế độ thu nhập tăng thêm, tiền thưởng, hoặc xem xét bố trí vào vị trí việc làm thấp hơn, thậm chí cho thôi việc đối với những người không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đồng thời, luật cũng quy định cụ thể trách nhiệm của người đứng đầu trong việc quản lý, đánh giá và sử dụng công chức đúng năng lực, đúng vị trí việc làm.
Triển khai đồng bộ và thống nhất
Mới đây, Bộ Nội vụ đã có văn bản gửi đến các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc triển khai thực hiện Nghị định số 361/2025/NĐ-CP của Chính phủ, quy định về vị trí việc làm công chức.
Theo đó, Bộ Nội vụ đề nghị việc triển khai thực hiện nghị định này phải được thực hiện một cách thống nhất, đồng bộ, tránh hình thức, và gắn liền với đổi mới phương thức quản lý công chức theo vị trí việc làm. Bộ cũng nhấn mạnh không được khoán trắng việc xác định vị trí việc làm cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý.
Bộ Nội vụ yêu cầu tổ chức thực hiện việc phê duyệt và điều chỉnh vị trí việc làm công chức trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị phải gắn với mục tiêu, kết quả và sản phẩm đầu ra theo từng vị trí việc làm, đồng thời phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước của từng ngành, lĩnh vực và địa phương. Việc này cũng phải gắn với yêu cầu về năng lực, mức độ phức tạp và trách nhiệm của công việc, làm cơ sở cho các hoạt động tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đánh giá, đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm và các nội dung khác liên quan trong quản lý công chức.
Theo các chuyên gia, việc bãi bỏ loạt quy định tồn tại hàng chục năm không tạo ra khoảng trống pháp lý, mà đây là bước chuẩn bị cần thiết để hệ thống vận hành theo khung quản lý mới. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt kỹ thuật hành chính, mà còn là sự thay đổi tư duy quản trị nhân sự trong khu vực công, hướng tới một bộ máy tinh gọn hơn và lấy hiệu quả công việc làm thước đo chính.
