Từ ngày 15/6, các nhà mạng viễn thông tại Việt Nam đã đồng loạt triển khai khóa một chiều đối với những thuê bao chưa thực hiện xác thực thông tin theo Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ. Quy định này nhằm siết chặt quản lý, triệt tiêu vấn nạn SIM rác và ngăn ngừa lừa đảo trên không gian mạng. Tuy nhiên, đợt rà soát, chuẩn hóa này cũng khiến không ít người dùng gặp vướng mắc, dù họ không hề có ý định né tránh việc xác thực thông tin thuê bao.
Khóa SIM vì không thể sang tên chính chủ
Trường hợp của anh Trung Kiên (tên nhân vật đã được thay đổi), một nhân viên truyền thông đang làm việc tại Hà Nội, là một minh chứng điển hình. Ngày 15/6, anh Kiên không thể thực hiện được cuộc gọi đi do thuê bao đã bị khóa một chiều. Đây là số điện thoại anh sử dụng liên tục từ năm 2018 khi anh bắt đầu vào đại học. Chia sẻ với phóng viên, anh Kiên bày tỏ: “Trước đó, nhà mạng đã liên tục gửi tin nhắn thông báo thuê bao của tôi cần phải xác thực thông tin chính chủ, tôi đã chủ động đến cửa hàng để thực hiện chuẩn hóa. Tuy nhiên, do chiếc SIM này được mua từ lâu (thời sinh viên) và đứng tên một người khác, nhân viên giao dịch không thể thực hiện việc sang tên vì quy định của nhà mạng bắt buộc phải có sự hiện diện của chủ cũ. Việc tìm lại người đứng tên đầu tiên sau nhiều năm là điều không thể thực hiện”. Anh Kiên cho biết bản thân hoàn toàn ủng hộ chủ trương chuẩn hóa thông tin thuê bao theo Thông tư 08 nhằm ngăn chặn SIM rác và lừa đảo. Dù vậy, anh mong các nhà mạng sớm có cơ chế linh hoạt cho những trường hợp đặc thù. Người dùng có thể chứng minh quyền sở hữu thực tế thông qua hóa đơn thanh toán cước, lịch sử liên lạc, hoặc các tài khoản ngân hàng và ứng dụng định danh quốc gia VNeID đang liên kết với số điện thoại.
Thực tế, câu chuyện của anh Kiên không phải là cá biệt. Chị Trần Thùy Linh (nhân viên bán hàng online) cũng đang loay hoay tìm cách giữ lại số điện thoại gắn liền với công việc kinh doanh của mình sau khi thuê bao bị khóa một chiều. “Do đặc thù công việc phải gọi điện cho khách hàng mỗi ngày nên khi SIM bị khóa, tôi đã phải chủ động mua một SIM mới để duy trì liên lạc. Số máy cũ tôi mua từ một đại lý từ lâu nên không chính chủ. Tôi rất mong nhà mạng có cơ chế hỗ trợ sang tên mà không cần sự hiện diện của chủ cũ. Nếu số điện thoại này bị thu hồi, việc phải đăng ký lại và thay đổi thông tin liên kết với hàng loạt tài khoản ngân hàng, mạng xã hội sẽ cực kỳ phức tạp”, chị Linh ngậm ngùi nói. Ngay khi các nhà mạng bắt đầu khóa thông tin thuê bao chưa xác thực, nhiều người dùng mạng xã hội đã chia sẻ trên các hội nhóm về việc gặp điều tương tự như trên.
Mong muốn một cơ chế xác thực linh hoạt từ nhà mạng
Theo thông tin từ Cục Viễn thông, đến nay đã có hơn 93 triệu số điện thoại được xác nhận chính chủ thông qua ứng dụng VNeID. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 18 triệu thuê bao chưa thực hiện xác nhận trạng thái sử dụng. Các thuê bao này bắt đầu bị tạm dừng cung cấp dịch vụ một chiều từ 15/6. Bên cạnh đó, nhiều người dân cũng bày tỏ lo ngại về việc thông tin cá nhân của mình có thể bị lợi dụng để đăng ký các “SIM rác” mà không hề hay biết.
Về vấn đề này, Luật Viễn thông 2023 đã quy định rõ người sử dụng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về các số điện thoại đã đăng ký. Để hỗ trợ người dân, Thông tư 08 đã bổ sung điều khoản chuyển tiếp, cung cấp công cụ giúp người dùng có thể tra cứu tổng thể toàn bộ các số điện thoại mà mình đang đứng tên tại tất cả các nhà mạng. Đáng chú ý, sau khi bị khóa một chiều vào ngày 15/6, khách hàng sẽ có thêm thời hạn 60 ngày để thực hiện các thủ tục xác minh theo quy định. Sau 5 ngày kể từ khi bị khóa hai chiều, nếu người dùng vẫn không thực hiện xác thực, các nhà mạng sẽ chính thức chấm dứt hợp đồng cung cấp dịch vụ và thực hiện thu hồi số thuê bao về kho số theo đúng quy định pháp luật.
Thực tế hiện không ít người dùng sử dụng số điện thoại ổn định nhưng vướng quy trình pháp lý về quyền sở hữu. Trước thực trạng này, nhiều người dùng mong các nhà mạng và cơ quan quản lý sớm nghiên cứu cơ chế phù hợp đối với những trường hợp đặc thù, bảo đảm quyền lợi của người sử dụng thực tế nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý thuê bao.
Mới đây, Zalo và Viettel đã phối hợp triển khai giải pháp nhằm nâng cao an toàn cho người dùng dịch vụ viễn thông và nền tảng số. Theo đó, Viettel cập nhật và cung cấp cho Zalo danh sách các thuê bao di động đã bị thu hồi. Trên cơ sở đó, Zalo tiến hành rà soát toàn bộ các tài khoản được đăng ký bằng các số điện thoại này, đồng thời chủ động gửi thông báo hỗ trợ người dùng thực hiện chuyển đổi số điện thoại kịp thời và đúng quy định pháp luật. Để duy trì kết nối thông suốt, người dùng cần lưu ý theo dõi thông báo và chủ động thực hiện xác thực theo hướng dẫn.
