Bộ Công an vừa đề xuất quy định trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội trong việc xác thực danh tính người bán thực phẩm (SYC), đồng thời yêu cầu gỡ bỏ sản phẩm bị cảnh báo và cung cấp dữ liệu giao dịch cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu.
Đề xuất mới về xác thực danh tính
Góp ý vào dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Công an cho rằng các đối tượng phạm tội hiện nay có xu hướng chuyển hướng tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng qua các sản phẩm thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến, Facebook, TikTok.
Do đó, dự luật cần quy định trách nhiệm của sàn thương mại điện tử và mạng xã hội trong việc xác thực danh tính người bán thực phẩm (SYC), trách nhiệm gỡ bỏ sản phẩm bị cảnh báo và cung cấp dữ liệu giao dịch cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu.
Phản hồi từ Bộ Y tế
Trả lời đề xuất này, Bộ Y tế (cơ quan soạn thảo) cho biết sẽ đưa vào dự thảo luật các quy định về trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử. Cụ thể, sẽ xây dựng cơ chế kiểm duyệt, yêu cầu người bán cung cấp và công khai các giấy tờ pháp lý về sản phẩm theo quy định; đồng thời chịu trách nhiệm liên đới trong trường hợp không thực hiện các biện pháp kiểm duyệt cần thiết, để xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm gây thiệt hại cho người tiêu dùng.
Thực trạng tội phạm an toàn thực phẩm
Cũng tại góp ý về dự thảo, Bộ Công an phản ánh qua 12 năm thi hành luật, tội phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm có diễn biến phức tạp. Nhiều vụ việc gây hậu quả rất nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển của giống nòi.
“Các đối tượng đã lợi dụng kẽ hở về cơ chế hậu kiểm, sự chồng chéo trong quản lý giữa các bộ, ngành và sự thiếu đồng bộ các quy định về thương mại điện tử để thực hiện hành vi phạm tội. Do vậy, việc sửa đổi luật cần đặt ra mục tiêu không chỉ là tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mà phải bịt kín các lỗ hổng pháp lý đang bị tội phạm lợi dụng, đặc biệt là trong khâu tự công bố sản phẩm và quản lý nguyên liệu đầu vào”, Bộ Công an dẫn chứng.
Đề xuất xử lý hình sự và truy xuất nguồn gốc
Từ đó, cơ quan này đề xuất bổ sung tiêu chí xác định hành vi xâm phạm an toàn thực phẩm ở mức độ nguy hiểm để làm căn cứ xử lý hình sự. "Hành vi cố ý sử dụng chất cấm, chất độc hại phải bị xử lý ngay cả khi chưa gây ra hậu quả", Bộ Công an nêu ví dụ.
Song song với đó, Bộ Y tế cần nghiên cứu bổ sung quy định yêu cầu mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng có hệ thống lưu trữ dữ liệu số và có khả năng kết nối với trung tâm dữ liệu quốc gia. Quy định rõ quyền cưỡng chế của cơ quan thực thi trong việc thanh tra, phong tỏa kho bãi, thu hồi sản phẩm trong 24 giờ khi phát hiện mối nguy, có quyền thanh tra không báo trước.
Đặc biệt, Bộ Công an đề nghị bổ sung chế độ, cơ chế khen thưởng cho người dân phát hiện vi phạm; xử phạt hành chính theo doanh thu và có hình phạt phụ bổ sung.
Tiếp thu và hoàn thiện dự thảo
Cơ quan soạn thảo - Bộ Y tế hứa tiếp thu những nội dung trên và sẽ tiếp tục xem xét, nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật.
Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội xem xét và thông qua tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội Khóa XVI vào cuối năm nay.
Dự kiến kinh phí thực hiện
Tại dự án luật, Bộ Y tế thống kê một số khoản cần bố trí ngân sách nhà nước để thực hiện. Trong đó, kinh phí xây dựng liên quan đến hoàn thiện cơ quan quản lý thống nhất từ trung ương đến địa phương dự kiến 1.000 tỷ đồng.
Để hướng dẫn thi hành luật, dự kiến xây dựng một nghị định quy định chi tiết và sửa đổi thay thế khoảng 70 thông tư của Bộ trưởng Bộ Y tế. Kinh phí xây dựng văn bản quy định chi tiết khoảng 900 triệu đồng/nghị định và 350 triệu đồng/thông tư. Dự kiến tổng kinh phí xây dựng văn bản hướng dẫn trên 25,4 tỷ đồng.
Kinh phí phổ biến, tuyên truyền luật cũng như nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng của các cán bộ, công chức, viên chức dự kiến khoảng 1,2 tỷ đồng.
