Ngày 12 tháng 5, Chi cục Thuế khu vực 9 tỉnh An Giang đã ban hành công văn yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh vàng, bạc, đá quý trên địa bàn cung cấp thông tin chi tiết về người lao động và người thân trong gia đình của chủ doanh nghiệp. Các thông tin bao gồm: họ tên, số căn cước công dân, địa chỉ, và tất cả các tài khoản ngân hàng, tổ chức tín dụng mà họ đang sử dụng. Đối với người thân, doanh nghiệp còn phải nêu rõ mối quan hệ với chủ doanh nghiệp.
Phản ứng từ chuyên gia và luật sư
Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng trong bối cảnh gần đây xuất hiện nhiều vụ việc doanh thu của doanh nghiệp được chuyển qua tài khoản cá nhân thay vì phản ánh đầy đủ trên sổ sách kế toán, việc cơ quan thuế tăng cường quản lý dòng tiền trong lĩnh vực vàng, bạc, đá quý là điều có thể hiểu được. Ông nhấn mạnh rằng kinh doanh vàng, bạc, đá quý là lĩnh vực có đặc thù giao dịch giá trị lớn, tốc độ luân chuyển vốn nhanh và tỷ lệ thanh toán tiền mặt cao, do đó cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo tính minh bạch của thị trường. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng trong quá trình triển khai, cần có sự hài hòa giữa mục tiêu quản lý và ổn định môi trường kinh doanh.
Ngược lại, luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, bày tỏ sự không đồng tình với cách làm của cơ quan thuế. Ông cho rằng việc yêu cầu doanh nghiệp cung cấp tất cả số tài khoản ngân hàng của nhân viên và người thân chủ doanh nghiệp là chưa đúng quy định pháp luật hiện hành, vi phạm Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và không khả thi trong thực tiễn. Ông giải thích: "Doanh nghiệp chỉ quản lý nhân sự nói chung, không thể quản lý số tài khoản của từng nhân viên. Với người nhà chủ doanh nghiệp, mỗi người đều có quyền riêng tư, doanh nghiệp không thể can thiệp hay quản lý tài khoản cá nhân của họ. Hơn nữa, nếu họ không tự nguyện cung cấp, doanh nghiệp cũng không thể thu thập được."
Giải pháp kiểm soát dòng tiền phù hợp
Luật sư Được đề xuất hai hướng tiếp cận thay thế. Thứ nhất, cơ quan thuế nên yêu cầu doanh nghiệp kê khai các tài khoản được ủy quyền thu hộ, nếu có, thay vì yêu cầu tất cả tài khoản cá nhân. Theo quy định của Bộ luật Dân sự, doanh nghiệp có thể ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thu tiền hộ, và các tài khoản này cần được khai báo. Thứ hai, cơ quan thuế chỉ nên yêu cầu doanh nghiệp cung cấp danh sách nhân viên với thông tin họ tên và số căn cước công dân. Số căn cước công dân hiện nay cũng chính là mã số thuế, và cơ quan thuế có thể phối hợp với các tổ chức tín dụng để có được thông tin tài khoản liên quan.
Ông Được nhấn mạnh: "Theo Luật Quản lý thuế và Nghị định 126/2020/NĐ-CP, các tổ chức tín dụng định kỳ phải gửi dữ liệu về việc mở/đóng tài khoản của người nộp thuế cho cơ quan thuế. Người lao động và người thân của chủ doanh nghiệp đều là người nộp thuế, do đó cơ quan thuế đã có sẵn dữ liệu này và không được yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại."
Ông Được cũng cho rằng cách tiếp cận này nên được áp dụng cho mọi ngành nghề có rủi ro cao về thuế, và cần có chỉ đạo thống nhất từ Cục Thuế (Bộ Tài chính) để tránh tình trạng mỗi chi cục thuế triển khai khác nhau.
Đồng quan điểm về việc hoàn thiện quản lý, ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh rằng song song với tăng cường quản lý dòng tiền, cần hoàn thiện cơ chế bảo mật dữ liệu, xác định rõ phạm vi trách nhiệm và đẩy mạnh hướng dẫn doanh nghiệp thích ứng với các chuẩn mực quản trị mới để chính sách quản lý thuế đạt hiệu quả bền vững trong thời gian tới.
