Trong báo cáo mới nhất, dự án Chống Lừa Đảo (Chongluadao.vn) đã điểm danh 8 chiêu trò lừa đảo trực tuyến đang nở rộ và nhắm trực tiếp vào người cao tuổi. Các chuyên gia nhấn mạnh cần phổ biến ngay cho những người lớn tuổi trong gia đình để tránh thiệt hại.
Không chỉ dừng lại ở các cuộc gọi giả danh công an, kẻ gian ngày nay có thể tiếp cận qua Zalo, Facebook, SMS, video call, hội thảo sức khỏe, đầu tư tài chính, từ thiện, thậm chí đến tận nhà. Điểm chung của các chiêu trò là dựng lên một câu chuyện đủ đáng sợ, hấp dẫn hoặc cảm động khiến nạn nhân không còn thời gian kiểm chứng.
1. Giả danh công an, viện kiểm sát
Bà T.N.Y, ngụ tại phường Cát Lái (TP.HCM), từng là nạn nhân của một cuộc gọi hăm dọa: “Trong lúc lướt mạng xã hội, tôi nhận được cuộc điện thoại tự xưng là viện kiểm sát, thông báo tôi liên quan đến ma túy và rửa tiền. Chúng nói rất đanh thép, dùng tiếng bộ đàm và còi hụ, khiến tôi hoảng sợ. May nhờ nhớ lời con cháu dặn, tôi tắt máy ngay.” Theo các chuyên gia an ninh mạng, nhiều người cao tuổi bị thao túng tâm lý, nghe theo lời đe dọa “không được nói với con cháu”, “bí mật điều tra” và cuối cùng chuyển tiền vào “tài khoản an toàn” để kiểm tra. Cảnh báo: Cơ quan nhà nước không yêu cầu chuyển tiền vào bất kỳ tài khoản nào để chứng minh vô tội.
2. Tin con cháu gặp nạn
Kẻ gian gọi điện báo con hoặc cháu vừa bị tai nạn, đang cấp cứu hoặc bị công an giữ, cần tiền giải quyết. Một người khác giả bác sĩ, công an để câu chuyện thật hơn, sau đó yêu cầu chuyển tiền ngay. Cách xử lý: Cúp máy và tự gọi lại cho con cháu bằng số đã lưu. Nếu không liên lạc được, gọi người thân khác để xác minh. Tuyệt đối không chuyển tiền chỉ dựa trên cuộc gọi.
3. Tin nhắn giả ngân hàng, điện lực
Người cao tuổi nhận tin nhắn “tài khoản bị khóa”, “phát hiện đăng nhập bất thường”, “hoàn tiền điện”, “trúng thưởng” kèm đường link giả mạo. Website giống ngân hàng hoặc cơ quan thật, yêu cầu nhập tên đăng nhập, mật khẩu, OTP. Kẻ gian dùng thông tin này chiếm tài khoản. Không bao giờ bấm vào link lạ.
4. Zalo, Facebook giả mạo người thân
Kẻ gian chiếm tài khoản hoặc tạo tài khoản giả, nhắn “chuyển giúp con ít tiền”, “tài khoản đang lỗi”. Ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc dự án Chongluadao.vn, chia sẻ: “Ngay cả video call cũng không còn là bằng chứng tuyệt đối, vì kẻ gian có thể dùng deepfake AI giả khuôn mặt hoặc giọng nói. Cuộc gọi thường ngắn, hình ảnh mờ, khẩu hình không khớp. Trước khi chuyển tiền, hãy xác minh bằng kênh khác hoặc hỏi thông tin riêng.”
5. Người lạ đến tận nhà giả nhân viên
Nhóm người mặc đồng phục giả nhân viên điện, nước, viễn thông hoặc cán bộ địa phương, báo sự cố khẩn cấp và yêu cầu vào nhà kiểm tra. Một người dẫn chủ nhà đi nơi khác, người kia tìm tiền, vàng. Biến thể khác là thu phí lạ hoặc yêu cầu ký giấy tờ trợ cấp giả. Tuyệt đối không cho người lạ vào nhà, hãy tự gọi đến đơn vị chính thức xác minh.
6. Đầu tư lãi cao, không rủi ro
Kẻ gian mời tham gia dự án đầu tư, bất động sản, tiền ảo với lợi nhuận cực cao. Ban đầu trả lãi đều đặn để tạo lòng tin, sau đó khuyến khích rút tiết kiệm hoặc vay thêm. Cơ quan công an ghi nhận nhiều vụ thiệt hại nặng, nạn nhân ngại khai báo vì sợ phiền phức. Cảnh giác với lời hứa “chắc thắng”.
7. Hội thảo sức khỏe, quà miễn phí
Hội thảo miễn phí tặng dầu ăn, gạo, sau đó giới thiệu thực phẩm chức năng “chữa bệnh” với giá đắt. Xung quanh có “chim mồi” tranh nhau mua tạo hiệu ứng đám đông. Người cao tuổi dễ bỏ tiền lớn mua sản phẩm kém chất lượng. Không quyết định mua hàng giá trị lớn tại hội thảo.
8. Giả từ thiện, lợi dụng lòng tốt
Kẻ gian giả tu sĩ, người của hội từ thiện, mang hình ảnh bệnh nhân, trẻ em khó khăn, kêu gọi đóng góp. Chúng đưa “sổ công đức” với số tiền lớn của người khác để tạo áp lực. Dấu hiệu nhận biết: giấy tờ mập mờ, thúc ép quyên góp, yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Hãy ủng hộ qua kênh chính thức.
