Ngày 24/6/2026, Cục Thuế tỉnh Đắk Lắk đã cảnh báo tới người nộp thuế về 5 hành vi vi phạm phổ biến liên quan đến hóa đơn điện tử mà ngành thuế đã nhận diện rõ. Các hành vi này lợi dụng sự thông thoáng của chính sách pháp luật, diễn ra với nhiều thủ đoạn tinh vi.
1. Mua bán hóa đơn khống
Doanh nghiệp không phát sinh hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế nhưng lập hóa đơn để bán cho tổ chức, cá nhân khác nhằm hợp thức hóa chi phí, tăng khấu trừ thuế giá trị gia tăng hoặc giảm thu nhập chịu thuế.
2. Sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp 'ma'
Các đối tượng thành lập nhiều doanh nghiệp chỉ nhằm mục đích mua bán hóa đơn, không có hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế, không có kho bãi, lao động, tài sản cố định nhưng phát hành hóa đơn với doanh số lớn. Sau thời gian ngắn, các doanh nghiệp này chuyển sang trạng thái ngừng hoạt động, tạm ngừng hoạt động hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhằm che giấu hành vi vi phạm, gây khó khăn cho công tác truy vết của cơ quan thuế.
3. Lập hóa đơn sai lệch giá trị giao dịch
Một số doanh nghiệp nâng khống giá trị hàng hóa, dịch vụ nhằm tăng chi phí, tăng số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ, nâng số thuế đề nghị hoàn và hợp thức hóa doanh thu.
4. Tạo lập chuỗi giao dịch giả
Các đối tượng tạo sự liên kết giữa các doanh nghiệp thành chuỗi mua bán khép kín nhằm hợp thức hóa dòng hàng, tạo vòng quay hóa đơn, tạo đầu vào hợp pháp cho hồ sơ hoàn thuế, che giấu nguồn gốc hàng hóa. Các lĩnh vực có rủi ro cao gồm: điện thoại, linh kiện điện tử; tinh bột sắn, nông sản; vật liệu xây dựng; cát, đá, sỏi; than và khoáng sản.
5. Gian lận hoàn thuế giá trị gia tăng
Đây là hành vi có mức độ rủi ro cao, thường gắn với việc sử dụng hóa đơn đầu vào không hợp pháp để hợp thức hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng.
Giải pháp ứng phó
Ngành thuế đang triển khai ứng dụng cảnh báo xuất hóa đơn theo hệ số K, sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử kết hợp với các chỉ báo rủi ro để phát hiện sớm các trường hợp xuất hóa đơn không phù hợp với năng lực và đặc điểm hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Ngoài ra, ngành thuế đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động hóa việc phát hiện hành vi bất thường, thiết lập mô hình cảnh báo sớm, hỗ trợ lựa chọn đối tượng thanh tra, kiểm tra.
Theo đại diện Cục Thuế (Bộ Tài chính), các hành vi gian lận hóa đơn, hoàn thuế GTGT thường gắn với nhiều dữ liệu, địa bàn, chủ thể và nhiều khâu trong chuỗi giao dịch, không thể xử lý hiệu quả nếu chỉ dựa vào nỗ lực của một cơ quan riêng lẻ. Để xử lý triệt để, cần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan thuế với công an, hải quan, ngân hàng, đăng ký kinh doanh, viện kiểm sát, tòa án trong chia sẻ thông tin, xác minh giao dịch, truy vết dòng tiền, đối chiếu luồng hàng, chuyển tin báo, chuyển hồ sơ kiến nghị khởi tố và xử lý vi phạm theo quy định.
