Từ hôm nay 1.7, Luật Quản lý thuế 2025 chính thức có hiệu lực, trong đó quy định 10 hành vi bị xác định là trốn thuế. Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, nhấn mạnh người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý 5 hành vi trốn thuế phổ biến để tránh rơi vào tình trạng bị xử lý do thiếu kiến thức.
Hành vi thứ nhất: Không nộp hồ sơ đăng ký thuế, khai thuế hoặc nộp chậm trên 90 ngày
Theo Luật Quản lý thuế 2025, hành vi không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; hoặc nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc hết thời hạn gia hạn dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn bị coi là trốn thuế. Ông Tuấn cho biết trường hợp này thường xảy ra do thiếu hiểu biết, ví dụ như hộ kinh doanh đã được cấp giấy phép nhưng không thực hiện khai báo với cơ quan thuế, dẫn đến kinh doanh thực tế nhưng chưa nộp thuế. Ông khuyến cáo: “Sau khi được cấp giấy phép kinh doanh, hộ kinh doanh cần làm việc ngay với cơ quan thuế để được đăng ký thuế và hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ”.
Hành vi thứ hai: Không ghi chép sổ kế toán các khoản thu liên quan đến xác định thuế
Đây là hành vi phổ biến, bao gồm lập hai hệ thống sổ sách (nội bộ và thuế), hoặc dùng tài khoản cá nhân của chủ doanh nghiệp, người thân, nhân viên để nhận tiền bán hàng mà không ghi nhận trong sổ kế toán. Ông Tuấn nhận xét: “Chủ doanh nghiệp và chủ hộ kinh doanh có nhận thức hành vi trốn thuế nhưng nghĩ rằng có thể qua mặt được cơ quan thuế. Tuy nhiên, các hành vi này đều để lại dấu hiệu giúp cơ quan thuế nhận diện”.
Hành vi thứ ba: Không lập hóa đơn, kê khai thuế khi bán hàng hoặc ghi giá thấp hơn thực tế
Hành vi này bao gồm không xuất hóa đơn khi bán hàng (do người mua không yêu cầu) hoặc xuất hóa đơn với giá trị thấp hơn giá thanh toán thực tế. Ông Tuấn dẫn chứng: “Nhiều hộ kinh doanh phản ánh họ mua hàng giá 100 đồng, thanh toán đủ, nhưng doanh nghiệp chỉ xuất hóa đơn 70-80 đồng. Đây là hành vi trốn thuế có chủ đích từ ban đầu”. Ông khuyến cáo hộ kinh doanh yêu cầu xuất hóa đơn đúng giá thực tế để có hóa đơn đầu vào, kê khai chi phí và tránh bị hệ thống thuế nhận diện rủi ro qua hệ số K.
Hành vi thứ tư: Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
Hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào nhằm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn. Ông Tuấn cho biết đây là hành vi gian lận có chủ đích, dẫn đến hình phạt nghiêm khắc. Trước đây, mua bán hóa đơn giấy rất phổ biến, nhưng với hóa đơn điện tử, cơ quan thuế giám sát bằng hệ số K và truy vết chuỗi giao dịch. “Hiện nay, rất nhiều hộ kinh doanh đã phải giải trình hệ số K bất thường với cơ quan thuế”, ông nói.
Hành vi thứ năm: Sử dụng chứng từ không phản ánh đúng bản chất giao dịch
Hành vi cuối cùng là sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất hoặc giá trị giao dịch thực tế để xác định sai số thuế phải nộp, được miễn, giảm, hoàn. Các hành vi phổ biến gồm kê khống chi phí lương không có thực (dùng căn cước công dân của người khác để tạo lập hồ sơ khống) hoặc đưa chi phí cá nhân, gia đình vào chi phí doanh nghiệp. Ông Tuấn nhấn mạnh người nộp thuế cần nâng cao hiểu biết và tuân thủ pháp luật thuế để tránh bị xử lý.
