Theo quy định mới nhất từ Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) năm 2024 và các hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, có 4 nhóm trường hợp cụ thể mà người tham gia sẽ được cơ quan chức năng hoàn trả lại số tiền đã đóng. Việc hoàn tiền này nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân khi có sự thay đổi về đối tượng, chính sách hoặc các tình huống bất khả kháng.
Trường hợp 1: Người tham gia được cấp thẻ BHYT theo nhóm đối tượng mới
Trường hợp người dân đang sở hữu thẻ BHYT cũ nhưng sau đó được cấp thẻ mới theo nhóm đối tượng ưu tiên hơn (có thứ tự ưu tiên cao hơn theo quy định pháp luật), thẻ cũ sẽ bị giảm giá trị sử dụng. Ví dụ: Khi một người thuộc hộ gia đình tham gia BHYT hộ gia đình, sau đó được nhận vào làm tại một công ty và được cấp thẻ BHYT do công ty đóng. Trong trường hợp này, thẻ BHYT hộ gia đình đã đóng trước đó sẽ bị giảm giá trị sử dụng (do thẻ BHYT theo đối tượng mới có thứ tự ưu tiên cao hơn). Lúc này người dân được hoàn lại số tiền đã đóng cho thời gian chưa sử dụng.
Mức hoàn trả: Được tính dựa trên số tiền đã nộp tương ứng với thời gian còn lại của thẻ cũ mà chưa sử dụng.
Thời điểm tính: Bắt đầu từ ngày thẻ BHYT thuộc nhóm đối tượng mới chính thức có hiệu lực.
Trường hợp 2: Được ngân sách nhà nước điều chỉnh tăng hỗ trợ mức đóng BHYT
Trường hợp được hoàn tiền BHYT khi chính sách thay đổi và một nhóm đối tượng nào đó được hưởng mức hỗ trợ đóng BHYT cao hơn so với trước đây. Đây là tình huống thường xảy ra khi Nhà nước ban hành các chính sách mới nhằm nâng cao phúc lợi xã hội.
Mức hoàn trả: Là khoản chênh lệch tiền đóng tương ứng với thời gian thẻ chưa sử dụng kể từ khi chính sách mới áp dụng.
Thời điểm tính: Căn cứ theo ngày quyết định điều chỉnh hỗ trợ của cơ quan Nhà nước có hiệu lực thi hành.
Trường hợp 3: Người tham gia qua đời trước khi thẻ BHYT có giá trị sử dụng
Trong trường hợp người mua thẻ BHYT nhưng qua đời trước khi thẻ có hiệu lực, gia đình người đã mất sẽ được hoàn lại toàn bộ số tiền đã đóng cho thẻ BHYT chưa sử dụng. Quy định này thể hiện tính nhân văn, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho thân nhân.
Thời điểm tính: Khoản phí được hoàn lại dựa trên toàn bộ thời hạn giá trị của thẻ đã mua.
Trường hợp 4: Đóng trùng tiền BHYT
Đây là trường hợp người dân vô tình nộp phí BHYT hai lần hoặc nhiều lần cho cùng một khoảng thời gian (ví dụ: vừa tự đóng theo hộ gia đình, vừa được doanh nghiệp đóng). Việc đóng trùng thường xảy ra do sự thiếu đồng bộ trong quản lý hoặc do người dân thay đổi nơi làm việc.
Mức hoàn trả: Trả lại số tiền nộp dư ứng với thời gian bị trùng lặp.
Thời điểm tính: Tính từ lúc thẻ BHYT mới nhất được cấp bắt đầu có giá trị sử dụng chồng lấn lên thời gian của thẻ trước đó.
Thủ tục hoàn tiền BHYT
Để được hoàn tiền đóng BHYT, người tham gia cần thực hiện các bước theo quy định sau:
Bước 1: Lập và nộp hồ sơ gửi cơ quan bảo hiểm xã hội
Người tham gia lập tờ khai TK1-TS. Trong trường hợp người tham gia BHYT chết, thân nhân của người đó sẽ thay mặt lập tờ khai TK1-TS.
Bước 2: Cơ quan bảo hiểm xã hội tiếp nhận hồ sơ
Hồ sơ của người tham gia có thể được tiếp nhận dưới nhiều hình thức khác nhau. Người tham gia có thể không cần đến trực tiếp mà thực hiện nộp hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công của Bảo hiểm xã hội Việt Nam hoặc qua tổ chức I-VAN. Ngoài ra, người tham gia có thể gửi hồ sơ giấy qua đường bưu chính hoặc nộp trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ của cơ quan bảo hiểm xã hội nơi quản lý, hoặc tại trung tâm phục vụ hành chính công các cấp.
Bước 3: Nhận kết quả giải quyết
Sau khi hồ sơ được xử lý, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ gửi kết quả đã giải quyết đến người tham gia. Thời gian giải quyết thường được quy định cụ thể trong các văn bản hướng dẫn.
Minh Hoa (tổng hợp)
