Một nam viên chức nhà nước đã có 20 năm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) nhưng dự định nghỉ việc trước tuổi nghỉ hưu đang băn khoăn liệu có được nhận lương hưu ngay hay phải chờ đủ tuổi theo quy định. Trong trường hợp chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, người lao động cũng muốn biết có thể nhận BHXH một lần hay không.
Điều kiện hưởng lương hưu theo Luật BHXH mới
Để được hưởng lương hưu, người lao động cần đáp ứng đồng thời điều kiện về tuổi nghỉ hưu và số năm đóng BHXH. Theo BHXH Việt Nam, Luật BHXH có hiệu lực từ ngày 1-7-2025 quy định người lao động được hưởng lương hưu khi có từ đủ 15 năm đóng BHXH và đủ tuổi nghỉ hưu theo Bộ luật Lao động.
So với quy định trước đây, điều kiện tối thiểu về thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu đã giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm, áp dụng cho cả nam và nữ. Do đó, trường hợp đã đóng đủ 20 năm BHXH nhưng nghỉ việc trước tuổi và không thuộc diện nghỉ hưu sớm thì chưa thể nhận lương hưu ngay. Thay vào đó, người lao động phải bảo lưu thời gian đóng BHXH cho đến khi đủ tuổi theo quy định.
Các trường hợp được nghỉ hưu sớm
Một số trường hợp được nghỉ hưu sớm hơn tuổi quy định, bao gồm: làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn; hoặc bị suy giảm khả năng lao động. Cụ thể, người lao động đã đóng từ đủ 20 năm BHXH nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu vẫn có thể hưởng lương hưu sớm với mức thấp hơn nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên hoặc làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Quy định về hưởng BHXH một lần
Trường hợp người lao động chấm dứt tham gia BHXH nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, Luật BHXH cũng quy định quyền hưởng BHXH một lần đối với một số trường hợp như: ra nước ngoài định cư; mắc bệnh hiểm nghèo; suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Ngoài ra, theo Khoản 6 Điều 70 Luật BHXH 2024, nếu người lao động đồng thời đủ điều kiện hưởng lương hưu và hưởng BHXH một lần thì được lựa chọn nhận lương hưu hằng tháng hoặc nhận BHXH một lần.
Cách tính mức lương hưu
Về mức hưởng, lao động nữ được tính 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH tương ứng 15 năm đóng BHXH, sau đó mỗi năm tăng thêm 2%, tối đa 75%. Đối với lao động nam, mức hưởng 45% tương ứng 20 năm đóng BHXH, sau đó mỗi năm tăng thêm 2%, tối đa 75%. Riêng trường hợp nam có thời gian đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, mức hưởng là 40% tương ứng 15 năm đóng BHXH, sau đó mỗi năm tăng thêm 1%.
Theo quy định này, lao động nữ nghỉ hưu năm 2026 nếu đóng đủ 20 năm BHXH sẽ hưởng lương hưu bằng 55% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH, trong khi lao động nam đóng đủ 20 năm sẽ hưởng 45%.
Đối với người hưởng lương theo chế độ Nhà nước, mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH để tính lương hưu được xác định theo từng giai đoạn tham gia, từ bình quân 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu đến toàn bộ thời gian đóng BHXH.
Từ năm 2026, tuổi nghỉ hưu tiếp tục được điều chỉnh tăng theo lộ trình.
