Dự thảo cho phép nhà giáo nghỉ hưu ký hợp đồng toàn thời gian: Chính sách ưu việt thu hút quan tâm
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) vừa công bố dự thảo thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng để lấy ý kiến góp ý rộng rãi. Nếu được ban hành, đây sẽ là lần đầu tiên Nhà nước có quy định chính thức cho phép nhà giáo nghỉ hưu vẫn được ký hợp đồng lao động toàn thời gian, một bước tiến quan trọng trong việc tận dụng nguồn lực chất xám dồi dào.
Chính sách ưu việt với nhiều lợi ích nổi bật
PGS-TS Bùi Anh Thủy, Trưởng khoa Luật Trường Đại học Văn Lang, nhận định: "Có thể coi dự thảo là một chính sách ưu việt, phù hợp và mang lại lợi ích ở nhiều khía cạnh". Theo bà Thủy, về phương diện khoa học và giáo dục, quy định này đảm bảo tính ổn định trong hoạt động giảng dạy và nghiên cứu, đồng thời giúp ổn định công tác quản lý học thuật của các cơ sở giáo dục.
Dự thảo còn mang lại những lợi ích cụ thể:
- Giúp nhà giáo có thêm thời gian đầu tư chuyên sâu vào công việc giảng dạy, nghiên cứu.
- Tạo sự gắn kết trách nhiệm lâu dài của giảng viên với cơ sở giáo dục.
- Tận dụng lực lượng trí thức có trình độ cao, chuyên môn sâu, kỹ năng giảng dạy tốt.
- Đem lại giá trị cao nhất cho người học và góp phần đào tạo nhân tài cho đất nước.
Phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế
Theo PGS-TS Bùi Anh Thủy, dự thảo hoàn toàn phù hợp với pháp luật lao động hiện hành. Pháp luật cho phép cơ sở giáo dục ký hợp đồng lao động toàn thời gian với người lao động là nhà giáo đã nghỉ hưu (thuộc nhóm lao động cao tuổi). Nhà giáo nghỉ hưu khi ký hợp đồng sẽ được áp dụng đầy đủ các quy định về:
- Tiền lương và các khoản phụ cấp
- Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế
- Chế độ nghỉ phép, chữa bệnh
- Các phúc lợi và quyền lợi khác theo quy định
"Dự thảo còn có tính phổ quát trong đời sống quốc tế. Quy định như dự thảo rất tương thích với hiện trạng sử dụng nhà giáo sau khi đã nghỉ hưu ở nhiều quốc gia, như: Mỹ, Pháp, Đức, Áo...", PGS-TS Bùi Anh Thủy nhấn mạnh.
Nội dung chi tiết của dự thảo thông tư
Theo dự thảo, nhà giáo sau khi nghỉ hưu được ký hợp đồng lao động xác định thời hạn theo quy định của Bộ luật Lao động, không bị giới hạn về độ tuổi cao nhất. Tiền thù lao và việc thanh toán được thực hiện theo thỏa thuận giữa cơ sở giáo dục và nhà giáo, tương xứng với năng lực và kinh nghiệm, đồng thời không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng.
Nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu được hưởng các quyền lợi quan trọng:
- Được giảng dạy, hoạt động giáo dục phù hợp với chuyên môn đào tạo
- Được đối xử bình đẳng trong hoạt động và phát triển nghề nghiệp
- Được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn
- Được xét, phong tặng danh hiệu nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú
Ưu điểm và những đề xuất hoàn thiện
PGS-TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cho rằng dự thảo có nhiều ưu điểm nổi bật. Đầu tiên là tận dụng triệt để nguồn lực chất lượng cao, đặc biệt là lực lượng giáo sư, phó giáo sư giàu kinh nghiệm, uy tín trong giảng dạy và nghiên cứu.
"Chính sách tạo sự bình đẳng và minh bạch hơn khi chuyển từ hình thức thỉnh giảng sang hợp đồng lao động toàn thời gian với quyền lợi rõ ràng", PGS Dũng nhận định. Đồng thời, các trường đại học có điều kiện linh hoạt hơn trong việc giữ chân thầy cô giỏi mà không phải lo về biên chế, giúp ổn định đội ngũ và nâng cao chất lượng đào tạo.
Tuy nhiên, PGS Dũng cũng đề xuất một số điểm cần bổ sung vào dự thảo:
- Quy định ưu tiên ký hợp đồng với nhà giáo có nhu cầu thực tế của ngành/trường
- Tỷ lệ tối đa nhà giáo nghỉ hưu toàn thời gian không vượt quá 15-20% tổng biên chế giảng dạy
- Cơ chế khuyến khích thầy cô nghỉ hưu chuyển sang hướng dẫn sau đại học, nghiên cứu, tư vấn
PGS-TS Bùi Anh Thủy cũng lưu ý: "Nếu chỉ có một hình thức hợp đồng toàn thời gian thì cũng có những hạn chế, do tính kém linh hoạt. Do đó, sẽ tốt hơn nếu có những hình thức hợp đồng làm việc đa dạng, bán thời gian, hợp đồng khoán sản phẩm... với nhà giáo đã nghỉ hưu".
PGS Đỗ Văn Dũng kết luận: "Nhìn về tổng thể, đây là chính sách tích cực, cần thiết để giữ chất xám, nhưng phải có khung quản lý chặt chẽ để tránh lạm dụng và đảm bảo sự cân bằng thế hệ". Dự thảo đang trong giai đoạn lấy ý kiến và hứa hẹn mang lại nhiều thay đổi tích cực cho hệ thống giáo dục Việt Nam.
