Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã cách chức Đại tướng Oleksandr Syrsky khỏi cương vị Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine, và bổ nhiệm Tư lệnh Lực lượng Liên hợp Mykhailo Drapaty, 43 tuổi, làm người kế nhiệm. Quyết định được công bố trên Telegram tối 21/7, đánh dấu cuộc cải tổ quân sự lớn nhất kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào tháng 2/2022.
Bối cảnh khủng hoảng chính trị
Quyết định này khép lại một tuần biến động chính trị nghiêm trọng. Khởi nguồn từ việc ông Zelensky bất ngờ miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov vào ngày 15/7, chỉ sau sáu tháng tại nhiệm. Ông Fedorov công khai cáo buộc Tướng Syrsky đứng sau việc thúc đẩy cách chức mình, song ông Syrsky bác bỏ. Hàng nghìn người xuống đường tại Kyiv và nhiều thành phố khác yêu cầu cách chức ông Syrsky, tạo nên làn sóng biểu tình lớn nhất tại Ukraine kể từ năm 2022.
Những bất đồng giữa Syrsky và Fedorov
Ông Fedorov, 35 tuổi, là chuyên gia công nghệ, từng giữ chức Bộ trưởng Chuyển đổi số trước khi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng vào tháng 1/2026. Ngay sau khi nhậm chức, ông bắt đầu cải cách tình trạng quan liêu, quy trình phân bổ vũ khí thiếu minh bạch và tư duy chỉ huy kiểu Liên Xô. Ông Fedorov tuyên bố: "Chúng ta không thể tiến hành một cuộc chiến bằng công nghệ mới nhưng với một cơ cấu tổ chức cũ kỹ." Ông cáo buộc Tướng Syrsky cản trở các chương trình cải cách về mua sắm quốc phòng, trang bị và huy động lực lượng, đồng thời gây sức ép buộc Tổng thống Zelensky miễn nhiệm ông. Ông Fedorov nói: "Tất cả những sáng kiến mà chúng tôi đề xuất đều bắt đầu bị ngăn cản," và cho rằng ông Syrsky "không sẵn sàng nhìn thẳng vào mắt bạn và trao đổi cởi mở về những vấn đề đó."
Phản ứng của Tổng thống Zelensky
Ban đầu, Tổng thống Zelensky thể hiện sự ủng hộ đối với Tổng tư lệnh, liên tục triệu tập các cuộc họp với giới chỉ huy cấp cao. Tuy nhiên, sau một tuần chịu sức ép từ dư luận, ông đã thay đổi quyết định vào tối 21/7. Trong tuyên bố, ông bày tỏ lòng biết ơn đối với Tướng Syrsky "và tất cả các chiến sĩ của chúng ta vì đã giữ vững các vị trí trên tiền tuyến."
Vai trò của Tướng Syrsky
Ông Syrsky, 60 tuổi, giữ cương vị Tổng tư lệnh từ đầu năm 2024, từng chỉ huy phòng thủ Kyiv giai đoạn đầu xung đột, chỉ đạo hai chiến dịch thành công nhất của Ukraine: phản công chớp nhoáng tại tỉnh Kharkiv năm 2022 và tiến công vào tỉnh Kursk của Nga năm 2024. Tuy nhiên, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay, chính những phẩm chất từng khiến ông phù hợp lại khiến ông mất vị trí. Sinh ra tại Nga thời Liên Xô, được đào tạo tại học viện Hồng quân ở Moskva, ông chưa bao giờ xóa bỏ được nghi ngờ về mối liên hệ văn hóa với Nga. Cha mẹ và em trai ông vẫn sống tại Nga. Sau chiến dịch Kursk, em trai ông nói với TASS rằng hai người đã cắt đứt liên lạc từ lâu. Ông Syrsky tuyên bố: "Tôi không còn liên lạc với anh ấy... Tôi không biết gì về anh ấy cả."
Tân Tổng tư lệnh Mykhailo Drapaty
Tân Tổng tư lệnh Mykhailo Drapaty có hai thập kỷ kinh nghiệm tại các mặt trận ác liệt. Ông góp phần ổn định chiến tuyến miền Nam những tuần đầu xung đột, tham gia giải phóng bờ Tây tỉnh Kherson năm 2022, giữ chức Tư lệnh Lục quân trước khi làm Tư lệnh Lực lượng Liên hợp. Những người từng làm việc cùng ông cho biết Tướng Drapaty có xu hướng tham khảo ý kiến cấp dưới trước khi ra quyết định, trái ngược với phong cách chỉ huy mệnh lệnh dưới thời Tướng Syrsky. Ông Fedorov, người nhiều lần công khai ủng hộ Tướng Drapaty, đánh giá đây là cơ hội tạo sức sống mới cho quân đội. Ông Fedorov nói: "Cuộc chiến đã thay đổi hoàn toàn. Hệ thống chỉ huy và điều hành cũng đã thay đổi, và chúng ta buộc phải thay đổi theo."
