Trong ngày làm việc đầu tiên của Hội nghị Kiểm điểm lần thứ 11 Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ) vào ngày 28/4 (theo giờ Việt Nam), đại diện nhiều quốc gia đã bày tỏ lo ngại sâu sắc về những thách thức an ninh và chính trị toàn cầu ngày càng nghiêm trọng. Các nước kêu gọi tái cam kết mạnh mẽ với các mục tiêu của NPT nhằm ngăn chặn thảm họa hạt nhân.
Bên ngoài phòng họp, triển lãm đặc biệt về hậu quả của các vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki (Nhật Bản) năm 1945 do Nihon Hidankyo – tổ chức đại diện cho các nạn nhân bom nguyên tử – thực hiện đã trưng bày nhiều hình ảnh, hiện vật và tư liệu tái hiện sự tàn phá khủng khiếp của hai vụ nổ hạt nhân cuối Chiến tranh thế giới thứ hai.
Việt Nam khẳng định vai trò nền tảng của NPT
Tại phiên thảo luận chung, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, Trưởng đoàn Việt Nam, đã có bài phát biểu nhấn mạnh: Việt Nam coi NPT là nền tảng quan trọng trong cấu trúc an ninh quốc tế. Bà kêu gọi các nước tuân thủ nghiêm túc, cân bằng cả ba trụ cột: giải trừ quân bị, không phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng hòa bình năng lượng hạt nhân.
Đặc biệt, các nước sở hữu vũ khí hạt nhân cần thực hiện cam kết giải trừ quân bị, không đe dọa sử dụng vũ lực, thúc đẩy các biện pháp xây dựng lòng tin và tăng cường trao đổi về các vấn đề chiến lược. Việt Nam cũng kêu gọi thúc đẩy các cơ chế quốc tế bổ trợ như sớm đưa vào thực thi Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện (CTBT) và tăng cường gia nhập, phê chuẩn Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân (TPNW).
Bên cạnh đó, Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng hòa bình năng lượng nguyên tử đối với các nước đang phát triển, thông qua tăng cường hợp tác quốc tế, mở rộng tiếp cận công nghệ, chuyên môn và bảo đảm nguồn tài chính bền vững.
Bảo đảm an toàn cho các tuyến hàng hải
Cũng trong ngày, tại phiên thảo luận cấp cao về chủ đề “An toàn và bảo vệ các tuyến đường thủy trong lĩnh vực hàng hải” do Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc tổ chức, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo: An toàn hàng hải toàn cầu đang là phép thử đối với trật tự quốc tế khi cướp biển, khủng bố, cạnh tranh địa chính trị và các hành động cản trở tự do hàng hải tiếp tục đe dọa hòa bình và an ninh quốc tế.
Ông Guterres kêu gọi bảo đảm an toàn cho thủy thủ, khôi phục lưu thông hàng hải không cản trở, tôn trọng luật pháp quốc tế và các quyền đi lại trên biển, đồng thời thúc đẩy đối thoại, kiềm chế và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Đa số quốc gia tham dự bày tỏ lo ngại khi xung đột gây thách thức nghiêm trọng cho các tuyến vận tải biển trọng yếu, nhất trí rằng bảo đảm an ninh, an toàn và thông suốt của các tuyến hàng hải quốc tế là điều kiện thiết yếu cho thương mại, năng lượng, chuỗi cung ứng và tăng trưởng toàn cầu.
Việt Nam kêu gọi tôn trọng UNCLOS
Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình hình an ninh hàng hải diễn biến phức tạp tại các tuyến vận tải biển chiến lược, đặc biệt là khu vực Eo biển Hormuz. Bà nhấn mạnh: Quyền tự do hàng hải, hàng không, bao gồm quyền qua lại an toàn, liên tục và không bị cản trở qua các eo biển quốc tế phải được tôn trọng trên cơ sở luật pháp quốc tế, như quy định tại Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 – khung pháp lý toàn diện cho mọi hoạt động trên biển và đại dương.
Việt Nam kêu gọi các quốc gia thành viên diễn giải và áp dụng Công ước một cách nhất quán và thiện chí, không mang tính lựa chọn, trong đó quyền và nghĩa vụ phải song hành. Mọi tranh chấp và khác biệt cần được giải quyết bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia.
Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng kêu gọi các bên liên quan kiềm chế, không tiến hành hành động đơn phương làm gia tăng căng thẳng, ủng hộ đối thoại và biện pháp ngoại giao để xây dựng lòng tin, tiến tới giải pháp bền vững.
