Nhìn lại dòng chảy lịch sử cách mạng Việt Nam, vận hội của dân tộc luôn gắn liền với những biến chuyển sâu sắc của thời đại. Ngay sau khi giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Sau vấn đề phòng thủ, ngoại giao là một vấn đề cần yếu cho một nước độc lập". Tuyên bố này nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm không thể thiếu của hoạt động đối ngoại đối với vận mệnh quốc gia.
Đại hội XIV: Mốc son mở ra kỷ nguyên phát triển mới
Đại hội XIV của Đảng được đánh giá là một mốc son lịch sử, mở ra cánh cửa bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc sau 96 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, 80 năm giành độc lập và 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới. Tiếp nối kỷ nguyên độc lập, tự do và đổi mới, đất nước chính thức bước vào giai đoạn phát triển phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, với khát vọng sánh vai cùng các cường quốc năm châu.
Dưới ánh sáng của Đại hội XIV, đối ngoại - một nhiệm vụ trọng yếu và thường xuyên - sẽ được triển khai toàn diện ở một tầm cao mới. Nhịp đập của Việt Nam sẽ hòa cùng nhịp đập của thế giới, thở cùng hơi thở của thời đại, nhằm kiến tạo hòa bình, bồi đắp thịnh vượng và xây dựng vị thế cao hơn, vững chắc hơn cho đất nước.
Bối cảnh thế giới đầy biến động và cơ hội
Thế giới đang chứng kiến những chuyển dịch nhanh chóng với cường độ mạnh mẽ và tác động sâu rộng, mang đậm dấu ấn thời đại. Các xu hướng vận động đan xen, trái chiều nhau, vừa thể hiện sự gắn kết và phụ thuộc lẫn nhau ngày càng sâu sắc, vừa bộc lộ những chia rẽ và cạnh tranh gay gắt hơn. Nhân loại bước vào một giai đoạn tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng cũng mở ra vô vàn cơ hội phát triển mới. Không một quốc gia nào, dù lớn hay nhỏ, phát triển hay đang phát triển, có thể đứng ngoài sự vận động phức tạp của thời cuộc.
Một mặt, hệ thống quan hệ quốc tế đa phương và luật pháp quốc tế đang bị xói mòn, trong khi tranh chấp chủ quyền và xung đột lãnh thổ có xu hướng gia tăng. Cạnh tranh chính trị, kinh tế đi đôi với cuộc chạy đua giành quyền kiểm soát công nghệ, năng lượng và các hạ tầng chiến lược. Các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng trở nên gay gắt cả về quy mô lẫn tính chất.
Mặt khác, những xu thế, trào lưu đương đại về hòa bình, hợp tác và phát triển, tăng trưởng bền vững, bao trùm và toàn cầu hóa vẫn tiếp tục diễn ra mạnh mẽ. Đa số cộng đồng quốc tế đều mong muốn kiến tạo một trật tự thế giới dân chủ, công bằng, bình đẳng, dựa trên nền tảng luật pháp quốc tế. Cuộc cách mạng khoa học công nghệ đang mở ra không gian phát triển vô tận dựa trên tri thức và tiềm năng con người.
Đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới: Nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên
Hội tụ yêu cầu của thời đại và đòi hỏi của đất nước, việc hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm là cam kết chính trị - lịch sử của Đảng trước nhân dân và cộng đồng quốc tế. Lịch sử nhân loại đã chứng minh: quốc gia nào có sự chủ động chiến lược, nắm bắt sức mạnh thời đại để gia tăng nội lực thì sẽ thành công. Trong thế giới ngày nay, an ninh và phát triển của mỗi quốc gia không thể biệt lập, đứng bên ngoài những tác động của thế giới và thời đại.
Kỷ nguyên mới đòi hỏi phải triển khai "đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới" với các nguyên tắc cốt lõi:
- Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia dân tộc.
- Lấy hòa bình, độc lập, tự chủ, tự cường làm nền tảng.
- Đặt người dân làm trung tâm của mọi chính sách.
- Coi đóng góp cho cộng đồng quốc tế là trách nhiệm.
Ở tầm cao mới, đối ngoại sẽ được triển khai một cách tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường hơn; đóng góp hiệu quả hơn vào những mục tiêu chiến lược của đất nước; đồng thời thể hiện trách nhiệm lớn hơn đối với hòa bình và phát triển của thế giới.
Năm định hướng triển khai then chốt
Đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới sẽ tập trung triển khai theo năm hướng chính, đảm bảo tính "trọng yếu, thường xuyên":
- Tạo lập cục diện quốc tế thuận lợi: Đối ngoại phải có sự "chủ động chiến lược" trong mọi tình huống, giữ cho "trong ấm, ngoài êm", cùng với quốc phòng, an ninh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ.
- Mở ra không gian phát triển mới: Tranh thủ nguồn lực bên ngoài, nắm bắt cơ hội từ các xu hướng như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, chuyển hóa quan hệ chính trị thành kết quả kinh tế cụ thể.
- Thể hiện trách nhiệm với cộng đồng quốc tế: Đóng góp vào xây dựng và bảo vệ trật tự quốc tế công bằng, bình đẳng dựa trên luật pháp quốc tế, tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình, ứng phó biến đổi khí hậu.
- Phát huy "sức mạnh mềm" của dân tộc: Gia tăng vị thế, ảnh hưởng của đất nước thông qua lịch sử hào hùng, văn hóa đậm đà bản sắc và đường lối đối ngoại hòa bình, hòa hiếu.
- Xây dựng nền đối ngoại hiện đại, chuyên nghiệp: Đào tạo đội ngũ cán bộ đối ngoại dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, có kỹ năng ngang tầm quốc tế.
Đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới là sự kết hợp hài hòa giữa kế thừa và phát triển. Việt Nam tiếp tục kiên định đường lối độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Đồng thời, nền đối ngoại tiếp tục phát triển, tiếp thu tinh hoa, tri thức của ngoại giao hiện đại, thấm nhuần tinh thần "dĩ bất biến ứng vạn biến".
Con đường hòa bình, độc lập, tự chủ, tự cường không chỉ nhằm xây dựng một đất nước giàu mạnh cho nhân dân mình mà còn để đóng góp có trách nhiệm cho hòa bình, ổn định của khu vực và trật tự thế giới dựa trên luật pháp. Đó là kim chỉ nam, là nền tảng đạo lý và nguyên tắc cơ bản để xây dựng các mối quan hệ đối ngoại bền vững.
Trước những biến động không ngừng của thời cuộc, đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới phải lấy bản lĩnh và trí tuệ làm la bàn định hướng; lấy tin cậy và trách nhiệm làm cầu nối hợp tác; lấy hòa hiếu và luật pháp làm nơi neo đậu giá trị. Chúng ta tin tưởng rằng đối ngoại Việt Nam sẽ tiếp tục tạo lập và gìn giữ hòa bình, ổn định, mở rộng không gian phát triển và nâng tầm vị thế đất nước, góp phần hoàn thành di nguyện thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới".
