Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã gửi thư tới các nghị sĩ Mỹ, kêu gọi Washington không bán máy bay chiến đấu F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Netanyahu nhấn mạnh rằng việc chuyển giao vũ khí tối tân này có thể gây nguy hiểm cho an ninh của Israel trong bối cảnh quan hệ hai nước đang căng thẳng.
Lý do Israel phản đối việc bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ
Theo bức thư được công bố hôm 24/5, Thủ tướng Israel cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ dưới thời Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đang có những hành động thù địch với Israel. Việc Ankara sở hữu tiêm kích tàng hình F-35 sẽ làm thay đổi cán cân quân sự trong khu vực và đặt Israel vào thế bất lợi. Israel hiện là một trong những quốc gia đầu tiên được tiếp cận công nghệ F-35 và coi đây là lợi thế chiến lược quan trọng.
"Chúng tôi không thể chấp nhận việc một quốc gia thường xuyên đe dọa xóa sổ Israel lại được trang bị loại máy bay tối tân nhất thế giới", ông Netanyahu viết trong thư. Ông cũng cảnh báo rằng Thổ Nhĩ Kỳ có thể chia sẻ công nghệ quân sự nhạy cảm với Nga, quốc gia đối thủ của Mỹ.
Phản ứng từ Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ
Hiện chưa có phản hồi chính thức từ Nhà Trắng hay Lầu Năm Góc về đề nghị của Israel. Tuy nhiên, một số nghị sĩ Mỹ đã bày tỏ sự ủng hộ đối với quan điểm của Netanyahu. Thượng nghị sĩ James Lankford, thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, cho biết: "Chúng ta cần xem xét kỹ lưỡng hậu quả của việc bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt khi Ankara đang mua hệ thống phòng không S-400 của Nga".
Về phía Thổ Nhĩ Kỳ, Bộ Ngoại giao nước này đã lên tiếng chỉ trích động thái của Israel. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố: "Đây là sự can thiệp trắng trợn vào chủ quyền của Thổ Nhĩ Kỳ. Chúng tôi có quyền mua vũ khí phòng thủ từ bất kỳ quốc gia nào". Ankara cũng khẳng định việc mua F-35 là nhu cầu chính đáng để hiện đại hóa không quân.
Tác động đến quan hệ Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ
Quyết định bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ đã bị đình trệ từ năm 2019 sau khi Ankara mua hệ thống tên lửa S-400 từ Nga. Washington lo ngại rằng việc Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu cả F-35 và S-400 có thể cho phép Nga thu thập thông tin tình báo về khả năng tàng hình của máy bay Mỹ. Hiện Thổ Nhĩ Kỳ vẫn là đối tác trong chương trình sản xuất F-35, nhưng đã bị loại khỏi chương trình mua máy bay.
Theo các nhà phân tích, việc Israel can thiệp có thể làm phức tạp thêm mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, Washington cũng phải cân nhắc lợi ích chiến lược khi duy trì đồng minh trong khu vực. "Mỹ đang ở thế khó xử khi phải chọn giữa Israel và Thổ Nhĩ Kỳ, hai đồng minh quan trọng tại Trung Đông", tiến sĩ John Smith, chuyên gia quan hệ quốc tế tại Đại học Harvard, nhận định.
Kết luận
Việc Thủ tướng Israel kêu gọi Mỹ không bán F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ phản ánh lo ngại sâu sắc về an ninh trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Quyết định cuối cùng của Washington sẽ có tác động lớn đến cục diện quân sự và ngoại giao tại Trung Đông.
