Bức tranh Effet de neige, soleil couchant (Tác động của tuyết, Mặt Trời lặn) của Claude Monet không chỉ là một kiệt tác về ánh sáng mùa đông mà còn là tài liệu lịch sử về vùng ngoại ô Argenteuil trước khi bị đô thị hóa. Tác phẩm thuộc giai đoạn nửa sau thế kỷ XIX, khi các họa sĩ trường phái Ấn tượng tìm kiếm cảm hứng từ sự chuyển đổi của thành phố và vùng ngoại ô.
Vùng ngoại ô – hình mẫu trực quan mới
Theo phân tích của Gerard Denizeau, đối với các họa sĩ trẻ thời đó, không có gì kích thích hơn những thành tựu từ vật liệu mới và kỹ thuật mới. Kiến trúc kim loại, vòm kính và bê tông cốt thép làm thay đổi hoàn toàn cảnh quan đô thị. Dân số Paris, từ một triệu người năm 1851, ngày càng mở rộng ra ngoại ô, nơi vỉa hè, hệ thống thoát nước, đèn khí đốt và giao thông công cộng phát triển đồng loạt.
Monet chán cảnh nông thôn và đô thị Paris, coi vùng ngoại ô như một mẫu hình đơn giản, biệt lập với sự sính ngoại xã hội. Như Hiệu ứng tuyết, Mặt Trời lặn cho thấy, điều họa sĩ quan tâm trước nhất là tìm kiếm hiệu ứng ánh sáng buổi sáng sớm hoặc hoàng hôn trong khung cảnh bị chi phối bởi luật phối cảnh kiến trúc.
Tính thi vị của những điều bình thường
Khung cảnh ảm đạm của một góc ngoại ô vô danh nổi bật bởi chất thơ u buồn và sự kỳ diệu không thể lý giải. Những nét vẽ chồng màu rõ rệt, chất liệu nặng nề, màu sắc u tối, không khí ngột ngạt. Nhìn lại lịch sử, những đóng góp của Vincent Van Gogh không còn xa vời. Địa điểm trong tranh dễ nhận diện: nó nằm trên phố Grande Rue tại Argenteuil, trục đường lịch sử thời Trung Cổ, nay là đường Paul Vaillant-Couturier. Con đường này cũng là chủ đề của Sisley trong tác phẩm Đường La Chaussée ở Argenteuil (1872).
Chúng ta đang ở rìa khu phố lúc nhá nhem tối; Mặt Trời mùa đông nằm rất thấp, các hình khối mờ ảo, cảnh tượng nhập nhoạng. Những ngôi nhà được xử lý với độ cứng cỏi không ngờ, cũng như thảm thực vật phía trước chống chọi cái lạnh tốt hơn con người. Xen kẽ sắc xám và xanh da trời, điểm xuyết nét vàng và trắng, bảng màu có lẽ là ký ức gián tiếp về chuyến du lịch Hà Lan của nghệ sĩ năm 1871.
Chi tiết đáng chú ý
Hai hình bóng cầm vật khó nhận diện đi dọc theo con suối nhỏ – con suối cung cấp nước cho cối xay Bucheret (hay Bicheret) cuối thời Trung Cổ. Công trình và con suối đã biến mất khi đô thị hóa, khiến tác phẩm trở thành một tài liệu lịch sử khiêm nhường. Phân tích này nằm trong cuốn sách về 45 kiệt tác lớn nhất của Claude Monet, giúp hiểu thêm về cuộc đời và phong cách của nhà tiên phong dẫn dắt phong trào Hội họa Ấn tượng.
