Ngoại giao kinh tế 2025-2026: Từ mở đường đến kiến tạo, kết nối và kiểm chứng
Trước thềm năm mới Bính Ngọ 2026, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng đã có những chia sẻ sâu sắc về thành tựu của ngoại giao kinh tế trong năm 2025 và những kỳ vọng phát triển mạnh mẽ cho năm 2026. Bà nhấn mạnh sự chuyển mình từ "mở đường" sang "kiến tạo phát triển", với trọng tâm là khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế.
Đẩy mạnh ngoại giao khoa học và công nghệ
Năm 2025 được đánh giá là một năm ngoại giao kinh tế giữ vững thế chủ động giữa những biến động toàn cầu, tạo ra xung lực mạnh mẽ cho tăng trưởng. Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng cho biết, nội hàm kinh tế và khoa học công nghệ đã trở thành trọng tâm của các hoạt động đối ngoại, đặc biệt là ở cấp cao, thúc đẩy quan hệ thương mại và công nghệ với các đối tác quốc tế.
Những bước tiến đáng kể bao gồm việc các tập đoàn hàng đầu thế giới như NVIDIA, Qualcomm và Samsung thiết lập các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) về trí tuệ nhân tạo và bán dẫn tại Việt Nam. Cùng với đó, Dassault Systèmes đã khai trương Trung tâm R&D và Trung tâm Xuất sắc về bản sao số và AI, trong khi ASML cân nhắc mở văn phòng đại diện và cam kết hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu phát triển chip bán dẫn. Trong nước, Viettel đã khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt trong ngành công nghiệp bán dẫn.
Theo bà Hằng, những động thái này không chỉ là sự công nhận tiềm năng của Việt Nam mà còn khẳng định vị thế mới của đất nước trong chuỗi giá trị toàn cầu. Bộ Ngoại giao đã ban hành Kế hoạch triển khai công tác ngoại giao khoa học công nghệ đến năm 2030 và đang trình Chính phủ chiến lược hợp tác quốc tế về các công nghệ chiến lược, với tầm nhìn đến năm 2045.
Kiến tạo - Kết nối - Kiểm chứng: Phương châm cho năm 2026
Năm 2026 được xem là thời điểm có ý nghĩa chiến lược, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với thế và lực được nâng cao. Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng khẳng định, ngoại giao kinh tế sẽ chuyển mạnh từ "mở đường" sang "kiến tạo phát triển", từ "kết nối cơ hội" sang "kết nối nguồn lực chiến lược", và từ "cam kết" sang "kiểm chứng hiệu quả".
Việt Nam hiện có nền tảng đối ngoại rộng mở với 17 hiệp định thương mại tự do, quan hệ ngoại giao với 194 nước, và khuôn khổ đối tác toàn diện với 42 nước, bao gồm 17 thành viên G20. Tuy nhiên, bà Hằng nhấn mạnh rằng nền tảng này chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành các giá trị cụ thể như dự án đầu tư chất lượng cao, thị trường xuất khẩu bền vững, và công nghệ phục vụ đổi mới sáng tạo.
Phương châm hành động cho năm 2026 tập trung vào ba yếu tố chính:
- Kiến tạo không gian phát triển mới: Định vị Việt Nam trong các chuỗi giá trị tương lai, đặc biệt trong lĩnh vực AI, bán dẫn, dữ liệu, công nghệ xanh và năng lượng mới.
- Kết nối nguồn lực chiến lược: Bao gồm kết nối đối tác, dự án, trung ương với địa phương và doanh nghiệp, cũng như tận dụng nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài.
- Kiểm chứng hiệu quả: Đo lường kết quả thông qua tiến độ dự án, hành động cụ thể, và tháo gỡ vướng mắc để bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp và người dân.
5 ưu tiên trọng tâm của ngoại giao kinh tế
Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng cho biết, công tác ngoại giao kinh tế trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo sẽ bám sát 5 ưu tiên chính, vừa mang tính chiến lược, vừa có sản phẩm cụ thể:
- Thúc đẩy động lực tăng trưởng mới: Tập trung vào ngoại giao khoa học công nghệ, bán dẫn và kinh tế số, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao khả năng nghiên cứu và tiếp cận công nghệ, đồng thời kết nối với các tập đoàn đa quốc gia.
- Tạo đột phá trong mở rộng thị trường và chuỗi cung ứng: Mở rộng hợp tác với các đối tác tiềm năng ở Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latinh, Đông Âu và Trung Á, song song với củng cố quan hệ với các đối tác truyền thống.
- Hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp: Đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong việc tận dụng cam kết quốc tế và mở rộng thị trường ra nước ngoài.
- Nâng cao chất lượng nghiên cứu và tham mưu chính sách: Bám sát tình hình thực tế để đưa ra các đề xuất chính sách "trúng" và "đúng".
- Đẩy mạnh ngoại giao đa phương và hội nhập kinh tế quốc tế: Chủ động tham gia định hình luật lệ mới và chuẩn bị tốt cho việc chủ trì các cơ chế đa phương, như Năm APEC 2027.
Thứ trưởng Nguyễn Minh Hằng khẳng định, "Kiến tạo - Kết nối - Kiểm chứng không chỉ là khẩu hiệu, mà là kỷ luật hành động. Kiến tạo để mở ra tương lai, kết nối để biến cơ hội thành nguồn lực và kiểm chứng để bảo đảm mọi nỗ lực đối ngoại đều phục vụ lợi ích thiết thực của đất nước, của người dân và doanh nghiệp."
