Iran đã phóng loạt tên lửa đạn đạo nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan, bao gồm Căn cứ Không quân Hoàng tử Hassan và Căn cứ Không quân Vua Faisal, ngay sau khi Mỹ tiến hành không kích vào đảo Larak của Iran. Theo thông tin từ truyền thông Iran, vụ tấn công của Mỹ diễn ra lúc 18h18 ngày 22/7 (giờ Việt Nam), tiếp nối chuỗi các cuộc không kích liên tiếp trong nhiều đêm qua.
Iran tuyên bố gây thiệt hại nặng cho quân Mỹ
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố các cuộc tấn công của họ đã đánh trúng một nhà bảo dưỡng máy bay F-15, phá hủy 8 máy bay không người lái MQ-9, làm hư hỏng nặng hai trực thăng hạng nặng và đánh trúng một cơ sở đồn trú của nhân sự Mỹ, gây ra thương vong. Các nhà phân tích trao đổi với Wall Street Journal cho rằng cuộc tập kích của Iran vào Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti cuối tuần trước, khiến ba quân nhân Mỹ thiệt mạng, nhiều khả năng được thực hiện bằng tên lửa tầm trung hiện đại như Kheibar Shekan.
Lầu Năm Góc xác nhận binh sĩ thứ ba tử trận ở Jordan là Hạ sĩ Angel Rampersad, 28 tuổi. Các chuyên gia nhận định Iran có thể đã khôi phục hoạt động tại một số căn cứ ngầm bị Mỹ và Israel tập kích trước đó, cho thấy năng lực đáp trả của Tehran vẫn chưa bị vô hiệu hóa.
Chiến lược tiêu hao của Iran
Đối với Iran, mục tiêu là gia tăng cái giá mà Mỹ phải trả nếu kéo dài xung đột, với hy vọng Tổng thống Donald Trump sẽ từ bỏ đe dọa leo thang chiến tranh và quay lại đàm phán một thỏa thuận dàn xếp cho phép Tehran tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz. Ông Behnam Ben Taleblu, Giám đốc cao cấp Chương trình Iran thuộc Quỹ Bảo vệ các Quốc gia Dân chủ, đánh giá: "Chính sách tiêu hao của Iran được thiết kế để buộc Mỹ phải rút khỏi khu vực chứ không phải gia tăng hiện diện".
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth hồi tháng 4 tuyên bố chương trình tên lửa của Iran đã bị "vô hiệu hóa trên thực tế", với các bệ phóng và kho tên lửa bị suy giảm nghiêm trọng. Tháng trước, Tổng thống Donald Trump cũng cho biết Iran chỉ còn khoảng 21% kho tên lửa trước chiến tranh, dù thừa nhận con số đó "vẫn là rất lớn".
Tuy nhiên, tại phiên điều trần trước Ủy ban Ngân sách Thượng viện hôm 21/7, Thượng nghị sĩ Jon Ossoff (đảng Dân chủ, bang Georgia) đã chất vấn Bộ trưởng Hegseth về tuyên bố Mỹ đã đạt được các mục tiêu chiến tranh, trong đó có việc "loại bỏ mối đe dọa tên lửa từ Iran". Đáp lại, ông Hegseth cho rằng Washington chưa bao giờ nghĩ Iran sẽ hoàn toàn mất khả năng tên lửa. "Chúng tôi chưa từng cho rằng họ sẽ không thể khai hỏa thêm lần nào nữa. Điều quan trọng là quy mô và mức độ thiệt hại mà họ phải gánh chịu khi đối đầu với một đối thủ như Mỹ", ông nói.
Các loại vũ khí Iran sử dụng
Với tầm bắn tối thiểu khoảng 1.450 km, tên lửa đạn đạo Kheibar Shekan trang bị hệ thống dẫn đường vệ tinh và đầu đạn tái nhập, có khả năng cơ động để tăng khả năng xuyên thủng lưới phòng không. Theo các chuyên gia quân sự, loại tên lửa này từng được Iran sử dụng trong các đợt tấn công nhằm vào Israel trước đây. Trong một video mới công bố, IRGC cho biết các đợt tập kích gần đây còn sử dụng nhiều loại vũ khí khác như tên lửa đạn đạo Fattah, Zolfaghar, Fateh-110 và Qiam, cùng máy bay không người lái Shahed và tên lửa hành trình Paveh.
Ông Ran Kochav, cựu tư lệnh lực lượng phòng thủ tên lửa và phòng không Israel, cho rằng việc tên lửa Iran xuyên thủng được lưới phòng thủ nhiều khả năng xuất phát từ những thiệt hại mà các đợt tập kích trước đó đã gây ra cho hệ thống radar và hạ tầng phòng không. Các tên lửa phóng vào Jordan nhiều khả năng xuất phát từ một căn cứ gần thành phố Tabriz hoặc các căn cứ khác ở miền tây Iran đã khôi phục hoạt động, theo bà Nicole Grajewski, chuyên gia về chiến lược Iran tại Viện Sciences Po (Paris). "Điều đó có nghĩa là Iran đã bổ sung được kho tên lửa hoặc đào mở lại một số vũ khí bị kẹt trong căn cứ, và họ rõ ràng vẫn sở hữu những dòng tên lửa hiệu quả hơn", bà nhận định.
Quốc hội Mỹ thúc đẩy tích hợp quân sự với Israel
Theo Wall Street Journal, Mỹ và Israel từng liên minh không kích Iran vào tháng 2, nhưng Washington hiện muốn Tel Aviv đứng ngoài để tránh làm đổ vỡ đàm phán ngoại giao và bùng nổ chiến tranh toàn diện. Cả Israel lẫn Iran đều đang duy trì sự kiềm chế ngầm: Israel chấp nhận lùi lại chờ áp lực kinh tế dâng cao thay vì can thiệp quân sự, trong khi Tehran chủ động né đụng độ với Israel để dồn hỏa lực vào các căn cứ và đồng minh của Mỹ tại Vùng Vịnh.
Theo Al Jazeera, Ủy ban Nội quy Hạ viện Mỹ đã không cho phép đưa ra bỏ phiếu đối với đề xuất phản đối việc tích hợp quân sự giữa Mỹ và Israel. Thông tin do các Hạ nghị sĩ Thomas Massie và Ro Khanna đưa ra. "Không có cuộc tranh luận hay bỏ phiếu nào được phép diễn ra liên quan đến việc tích hợp công nghệ quân sự và chuỗi cung ứng giữa Mỹ và Israel", ông Massie viết trên mạng xã hội X. "Chúng tôi thậm chí không có cơ hội bỏ phiếu tại Hạ viện xung quanh đề xuất Israel và Mỹ cùng sản xuất vũ khí", Hạ nghị sĩ Ro Khanna cho hay.
Một điều khoản trong dự luật quốc phòng năm tài khóa 2027 của Mỹ đề xuất đưa ngành công nghiệp quốc phòng của Mỹ và Israel lên mức gắn kết chặt chẽ hơn bao giờ hết. Nếu được Quốc hội Mỹ thông qua, hai nước sẽ mở rộng hợp tác trong nghiên cứu, sản xuất và công nghệ quốc phòng. Đề xuất mang tên "Sáng kiến hợp tác công nghệ quốc phòng Mỹ - Israel" nằm trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng Quốc gia (NDAA) cho năm tài khóa 2027. Đề xuất này hiện được Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện, Hạ nghị sĩ Cộng hòa Mike Rogers và thành viên cấp cao nhất của đảng Dân chủ trong ủy ban là ông Adam Smith bảo trợ.
Mỹ đã hỗ trợ quân sự cho Israel trong nhiều thập kỷ. Kể từ năm 2008, Washington đã hỗ trợ nhằm duy trì "ưu thế quân sự vượt trội" cho Israel. Theo thỏa thuận viện trợ quân sự được ký dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama, Washington hiện cung cấp cho Israel khoảng 3,8 tỷ USD mỗi năm. Thỏa thuận kéo dài 10 năm này sẽ hết hiệu lực vào năm 2028. Israel là quốc gia nhận nhiều viện trợ nước ngoài nhất từ Mỹ kể từ năm 1948, với tổng giá trị quy đổi theo lạm phát vượt 300 tỷ USD, trong đó phần lớn hiện là viện trợ quân sự.
Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, Vùng Vịnh chao đảo
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết đã tấn công các căn cứ chỉ huy quân sự và địa điểm phóng tên lửa Iran đêm 21/7. Phía Iran đáp trả vào các căn cứ Mỹ tại Kuwait, Bahrain và Jordan. Xung đột leo thang đe dọa an ninh khu vực Vùng Vịnh, nơi có eo biển Hormuz chiến lược.
