Mỹ và Iran đang tiến gần tới một thỏa thuận về bản ghi nhớ dài một trang nhằm kết thúc chiến tranh tại vùng Vịnh trong 48 giờ tới. Thông tin này được cung cấp bởi các nguồn tin từ phía trung gian Pakistan và bên nắm rõ quá trình hòa giải.
Thông tin từ Tổng thống Mỹ
Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào sáng sớm 6/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump không đưa ra chi tiết về bất kỳ đề xuất cụ thể nào nhưng cho biết cuộc chiến có thể kết thúc nếu "Iran đồng ý trao những gì đã được thỏa thuận".
Bản ghi nhớ 14 điểm
Các nguồn tin đã xác nhận thông tin ban đầu được đưa ra bởi hãng tin Axios của Mỹ. Bản ghi nhớ 14 điểm đề xuất dài một trang sẽ chính thức kết thúc chiến tranh, sau đó là các cuộc thảo luận nhằm dỡ bỏ phong tỏa vận tải qua eo biển Hormuz, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran và đạt được thỏa thuận về việc hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.
"Chúng tôi sắp hoàn tất và đang ở rất gần đích đến", nguồn tin từ Pakistan - quốc gia trung gian duy nhất tổ chức đàm phán hòa bình và chuyển giao đề xuất giữa các bên - cho biết. Thông tin về thỏa thuận tiềm năng khiến giá dầu thế giới giảm mạnh. Giá dầu thô Brent tương lai giảm hơn 8%, xuống mức 100 USD/thùng. Chứng khoán toàn cầu đồng loạt tăng điểm trong khi lợi suất trái phiếu giảm do kỳ vọng cuộc chiến gây gián đoạn nguồn cung năng lượng sắp kết thúc.
Cảnh báo từ ông Trump
Trong bài đăng buổi sáng, ông Trump viết: "Nếu Iran đồng ý thực hiện thỏa thuận - dù đây là một giả định lớn - thì chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi (Epic Fury) sẽ kết thúc và lệnh phong tỏa sẽ được gỡ bỏ để eo biển Hormuz MỞ CỬA CHO TẤT CẢ, bao gồm cả Iran".
"Nếu họ từ chối, việc ném bom sẽ tái diễn với cường độ và mức độ tàn khốc hơn trước", ông Trump cảnh báo.
Phản ứng từ các bên
Trước đó vài giờ, ông Trump đã đình chỉ nhiệm vụ hải quân nhằm mở lại eo biển đang bị phong tỏa, viện dẫn những tiến triển trong đàm phán hòa bình. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran phản hồi rằng nếu Mỹ chấm dứt các hành vi "đe dọa", việc lưu thông qua eo biển sẽ khả thi theo các điều khoản mới đang được triển khai, nhưng không nêu chi tiết.
Nhà Trắng, Bộ Ngoại giao Mỹ và giới chức Iran hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters. Tuy nhiên, kênh CNBC dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết Tehran đang đánh giá đề xuất 14 điểm của phía Mỹ.
Quá trình đàm phán
Nguồn tin nắm rõ quá trình hòa giải cho biết đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông Trump là Jared Kushner là những người dẫn dắt các cuộc đàm phán phía Mỹ. Nếu đạt được thỏa thuận sơ bộ, hai bên sẽ có 30 ngày đàm phán chi tiết để đi đến thỏa thuận cuối cùng.
Nội dung dự kiến của thỏa thuận
Thỏa thuận đầy đủ dự kiến bao gồm việc Mỹ hủy bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran. Hai bên cùng dỡ bỏ lệnh phong tỏa tại eo biển Hormuz và Iran chấp nhận đình chỉ chương trình làm giàu uranium.
Dù bản ghi nhớ không yêu cầu nhượng bộ tức thì từ hai phía, các nguồn tin và Axios lưu ý rằng văn bản này chưa nhắc đến những yêu cầu cốt lõi mà Washington từng đưa ra và bị Iran bác bỏ trước đây, bao gồm: Hạn chế chương trình tên lửa của Iran. Chấm dứt sự ủng hộ cho các nhóm dân quân ủy nhiệm tại Trung Đông.
Ngoài ra, dù đề cập đến việc đình chỉ làm giàu uranium trong tương lai, văn bản không nêu phương án xử lý kho dự trữ hơn 400kg uranium đã làm giàu ở mức gần cấp độ vũ khí của Iran - điều mà Washington từng yêu cầu Tehran phải từ bỏ hoàn toàn trước khi chấm dứt chiến tranh.
