Trong thông điệp nhân Ngày Quốc gia Vịnh Ba Tư, Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã nhấn mạnh rằng một chương mới đang hình thành tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Ông ca ngợi những hy sinh của dân tộc Iran vì nền độc lập của khu vực và chống lại các thế lực ngoại bang, đồng thời gọi Cách mạng Hồi giáo Iran là bước ngoặt của cuộc kháng cự.
Thông điệp của Lãnh tụ Tối cao Iran
Theo hãng thông tấn Mehr, ông Khamenei cho biết sau hai tháng kể từ cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran, một chương mới đang được vẽ nên tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Ông khẳng định tương lai tươi sáng của khu vực sẽ là một tương lai không có sự hiện diện của Mỹ, phục vụ cho sự tiến bộ và thịnh vượng của các dân tộc trong khu vực.
Lãnh tụ Tối cao Iran mô tả Vịnh Ba Tư là một trong những ân huệ vô song của Thượng đế dành cho các quốc gia Hồi giáo, đặc biệt là người dân Iran. Ông nhấn mạnh: “Ngoài việc là điểm kết nối giữa các dân tộc, Vịnh Ba Tư còn tạo ra một tuyến đường sống còn và độc đáo cho nền kinh tế toàn cầu thông qua eo biển Hormuz và sau đó là Biển Oman.”
Vai trò của Iran trong khu vực
Ông Khamenei chỉ ra rằng Iran, với đường bờ biển dài nhất tại Vịnh Ba Tư, đã có những hy sinh lớn nhất vì nền độc lập của vùng vịnh này và trong việc chống lại các thế lực ngoại bang. Tuy nhiên, chính Cách mạng Hồi giáo mới là bước ngoặt, cắt đứt sự can thiệp của các cường quốc ngạo mạn khỏi khu vực.
Lãnh tụ Tối cao Iran tuyên bố rằng ngày nay, sau hai tháng kể từ chiến dịch quân sự lớn nhất do các thế lực “bắt nạt” trên thế giới tiến hành chống lại Iran, một chương mới đang được hình thành tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz.
Động thái của Mỹ
Về phía Mỹ, trước đó vào ngày 29/4, báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ đạo đội ngũ an ninh quốc gia chuẩn bị một cuộc phong tỏa hải quân kéo dài nhằm siết chặt nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Các quan chức Mỹ cho biết quyết định này được đưa ra trong các cuộc họp gần đây, bao gồm một phiên họp tại Phòng Tình huống vào ngày 27/4.
Theo các quan chức, Tổng thống Trump cho rằng lựa chọn phong tỏa ít rủi ro hơn so với việc nối lại các cuộc không kích hoặc rút Mỹ hoàn toàn khỏi cuộc xung đột. Lệnh phong tỏa, có hiệu lực từ ngày 13/4, nhắm tới mục tiêu buộc Tehran phải nhượng bộ về vấn đề hạt nhân, điều mà Iran từ lâu đã từ chối.
Thay vì rút lui, chính quyền Mỹ chọn tiếp tục siết chặt nền kinh tế Iran, đặt cược rằng việc bóp nghẹt hoạt động vận tải qua các cảng của Iran sẽ hiệu quả hơn bom đạn. Động thái này cho thấy một giai đoạn kéo dài, trong đó giao tranh phần lớn tạm lắng nhưng chưa có giải pháp bền vững, và tình trạng lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết.
Tầm quan trọng của eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu. Hai tuyến hàng hải của eo biển, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km, buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu. Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, với Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.
Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi. Chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.
