Iran đã chính thức tuyên bố tái khởi động các cuộc giao tranh với Mỹ, chấm dứt giai đoạn tạm lắng kéo dài. Quyết định này được đưa ra sau khi các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Iran sụp đổ hoàn toàn, khiến Tehran không còn lựa chọn nào khác ngoài con đường đối đầu quân sự.
Bối cảnh dẫn đến quyết định
Theo các nhà phân tích, nguyên nhân chính khiến Iran thay đổi chiến lược là do Mỹ từ chối dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, đồng thời tăng cường hiện diện quân sự tại Vùng Vịnh. Tổng thống Iran, trong một bài phát biểu trên truyền hình, nhấn mạnh: “Chúng tôi đã kiên nhẫn suốt nhiều năm, nhưng Mỹ đã vượt quá giới hạn. Iran sẽ tự vệ bằng mọi cách cần thiết”.
Căng thẳng leo thang từ năm 2020 khi Mỹ ám sát tướng Qasem Soleimani, chỉ huy lực lượng Quds của Iran. Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa vào căn cứ Mỹ tại Iraq, nhưng sau đó chuyển sang chiến thuật kiềm chế để tạo điều kiện cho ngoại giao. Tuy nhiên, các vòng đàm phán gần đây tại Vienna không đạt được tiến triển, khi Iran yêu cầu dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt trong khi Mỹ khăng khăng Iran phải ngừng làm giàu urani trước.
Chi tiết về chiến dịch quân sự
Iran đã triển khai hàng trăm tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái tại các căn cứ dọc bờ biển, sẵn sàng tấn công các mục tiêu của Mỹ ở Trung Đông. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng được đặt trong tình trạng báo động tối đa. Theo một quan chức quốc phòng Iran, nước này đã tăng sản lượng urani làm giàu lên 60% - mức độ gần với vũ khí hạt nhân - chỉ trong vòng vài tuần.
Mỹ đã đáp trả bằng cách điều thêm tàu sân bay USS Nimitz đến khu vực, cùng với 12 máy bay chiến đấu F-35. Lầu Năm Góc tuyên bố sẽ “bảo vệ lợi ích quốc gia và đồng minh”. Tuy nhiên, giới chức Mỹ cũng tỏ ra thận trọng, không loại trừ khả năng đối thoại trực tiếp.
Tác động đến an ninh khu vực và toàn cầu
Quyết định tái khởi động giao tranh của Iran đã gây ra làn sóng lo ngại trên toàn thế giới. Giá dầu thô tăng vọt lên 120 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2008. Các nước láng giềng như Saudi Arabia và UAE đã kêu gọi kiềm chế, đồng thời tăng cường an ninh nội địa. Liên Hợp Quốc đã triệu tập khẩn cấp Hội đồng Bảo an để thảo luận về tình hình.
Theo số liệu từ Bộ Ngoại giao Iran, hơn 70% người dân Iran ủng hộ chính sách cứng rắn của chính phủ, thể hiện qua các cuộc biểu tình rầm rộ ủng hộ IRGC. Trong khi đó, giới phân tích cảnh báo một cuộc xung đột toàn diện có thể gây thiệt hại hàng nghìn tỷ USD và đẩy hàng triệu người vào cảnh tị nạn.
Triển vọng tương lai
Mặc dù Iran tuyên bố sẵn sàng chiến đấu, nhưng Tehran cũng để ngỏ cánh cửa ngoại giao nếu Mỹ “thay đổi hành vi”. Ngoại trưởng Iran cho biết: “Chúng tôi không muốn chiến tranh, nhưng sẽ không bao giờ khuất phục trước sức ép”. Các chuyên gia cho rằng cả hai bên đều muốn tránh một cuộc đối đầu trực tiếp, nhưng những hành động leo thang hiện tại có thể dẫn đến tính toán sai lầm.
Trong khi đó, các đồng minh của Mỹ như Israel đã sẵn sàng hỗ trợ quân sự, còn Nga và Trung Quốc lên án hành động của Washington. Tình hình Trung Đông đang đứng trước nguy cơ chuyển biến xấu nhất kể từ cuộc chiến Iraq năm 2003. Thế giới đang theo dõi sát sao từng động thái của Tehran và Washington.
