Ngày 14/5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo hơn 30 tàu đã được Tehran cho phép đi qua eo biển Hormuz kể từ tối 13/5 theo giờ địa phương. Theo hãng thông tấn Fars của Iran, một số tàu Trung Quốc cũng nằm trong số các phương tiện được phép lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này theo các quy trình quản lý của Iran.
Trung Quốc và Nhật Bản nối lại hoạt động qua eo biển Hormuz
Trước đó, Trung Quốc đã đề nghị được tạo điều kiện cho tàu của nước này qua eo biển Hormuz và hai bên đã đạt được thỏa thuận liên quan. Hoạt động vận tải của phía Trung Quốc qua tuyến đường biển này đã được nối lại từ tối 13/5. Trong khi đó, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy tàu chở dầu Eneos Endeavour của Nhật Bản cũng đã đi qua eo biển Hormuz vào tối 12/5. Tập đoàn Eneos xác nhận tàu đang trên đường tới cảng Kiire của Nhật Bản. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đánh giá đây là “diễn biến tích cực”, nhưng cho biết vẫn còn 39 tàu Nhật Bản bị mắc kẹt tại Vùng Vịnh.
Iran khẳng định eo biển mở cửa, đổ lỗi cho Mỹ
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng ngày khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở đối với các tàu thương mại phối hợp với phía Iran, đồng thời cho rằng những gián đoạn trên tuyến hàng hải này xuất phát từ các biện pháp của Mỹ. Phát biểu với truyền thông nhà nước Iran bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao BRICS tại New Delhi (Ấn Độ), ông Araghchi nhấn mạnh Tehran không cản trở hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz và cho rằng các biện pháp phong tỏa của Mỹ nhằm vào Iran là “bất hợp pháp”. Theo nhà ngoại giao Iran, eo biển Hormuz vẫn mở đối với tất cả tàu thương mại, nhưng các phương tiện cần phối hợp với lực lượng hải quân Iran khi lưu thông qua khu vực này.
Diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thăm Trung Quốc và có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong đó xung đột tại Trung Đông và eo biển Hormuz nằm trong số những nội dung được đề cập.
Tình hình an ninh tiềm ẩn rủi ro
Mặc dù hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz đã có dấu hiệu nối lại, tình hình an ninh tại khu vực vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo các nguồn theo dõi hàng hải quốc tế, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu – đã giảm mạnh trong thời gian gần đây. Theo dữ liệu của Lloyd’s List (ấn phẩm của Vương quốc Anh chuyên cung cấp thông tin về vận tải biển), số lượng tàu đi qua eo biển Hormuz đã giảm từ khoảng 40 chuyến trong tuần kết thúc ngày 3/5 xuống còn 18 chuyến trong tuần kết thúc ngày 10/5. Trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, trung bình mỗi ngày có khoảng 135 lượt tàu qua lại khu vực này.
Ấn Độ phản đối vụ tấn công tàu chở hàng
Trong diễn biến liên quan, Bộ Ngoại giao Ấn Độ cùng ngày lên tiếng phản đối vụ tấn công nhằm vào một tàu treo cờ Ấn Độ ngoài khơi Oman. Thông báo của bộ trên cho biết vụ việc xảy ra hôm 13/5 và toàn bộ thủy thủ đoàn đã được lực lượng chức năng Oman giải cứu an toàn. Theo công ty giám sát an ninh hàng hải Vanguard, tàu chở hàng MSV Haji Ali, với 14 thuyền viên trên tàu, được cho là đã gặp sự cố sau một vụ nổ gây cháy trên tàu, buộc thủy thủ đoàn phải rời tàu. Sau đó, tàu đã bị chìm ngoài khơi Limah của Oman, phía Nam eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nguyên nhân vụ việc hiện chưa được xác nhận. Theo công ty Vanguard, vụ nổ được cho là có thể do thiết bị bay không người lái hoặc tên lửa gây ra.
Ngoài ra, Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) ngày 13/5 thông báo một tàu thương mại đã bị những người “không được phép” kiểm soát ngoài khơi Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) và đang di chuyển về phía vùng biển Iran. Trong thông báo, UKMTO chưa công bố danh tính tàu cũng như quốc tịch của các đối tượng liên quan, đồng thời cho biết đang tiếp tục điều tra vụ việc.
