Ngày 8/5, Điện Kremlin tuyên bố Tổng thống Nga Vladimir Putin sẵn sàng tham gia đàm phán với tất cả các bên, bao gồm cả các nước châu Âu, nhưng nhấn mạnh rằng Nga sẽ không thực hiện bước đi đầu tiên. Tuyên bố này được đưa ra sau khi tờ Financial Times (Anh) đưa tin về khả năng Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị thiết lập kênh đối thoại trực tiếp với Moscow, trong bối cảnh các cuộc đàm phán do Mỹ dẫn dắt nhằm chấm dứt xung đột Ukraine đang bị đình trệ.
Lập trường của Điện Kremlin
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định với các phóng viên: "Ông Putin sẵn sàng đàm phán với tất cả mọi người, kể cả người châu Âu. Ông ấy đã nhiều lần khẳng định điều này." Tuy nhiên, ông Peskov nhấn mạnh một điều kiện then chốt: EU phải là bên chủ động khôi phục đối thoại, vì chính Brussels và các thủ đô châu Âu đã cắt đứt hoàn toàn quan hệ với Moscow vào năm 2022 sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine.
"Chúng tôi sẽ sẵn sàng tiến hành đối thoại khi người châu Âu sẵn sàng. Tuy nhiên, như ông Putin đã nhiều lần tuyên bố, chúng tôi sẽ không chủ động liên lạc sau khi các nước châu Âu đưa ra lập trường," ông Peskov nói. Ông cũng nhấn mạnh: "Phía Nga không phải là bên khởi xướng việc chấm dứt hoàn toàn quan hệ của chúng tôi với EU. Việc này do Brussels và các thủ đô riêng lẻ của các nước châu Âu khởi xướng."
Động thái từ phía EU
Theo thông tin từ tờ Financial Times, động thái của EU xuất phát từ sự thất vọng ngày càng tăng đối với tiến trình đàm phán do Tổng thống Mỹ Donald Trump dẫn dắt. Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Antonio Costa cho biết EU đang chuẩn bị cho các cuộc đàm phán tiềm năng với Tổng thống Putin và đã nhận được sự ủng hộ từ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ông Costa tin rằng có "tiềm năng" để EU tham gia trực tiếp vào tiến trình hòa bình.
Đây là một bước chuyển hướng đáng chú ý của EU. Trước đây, hầu hết các lãnh đạo châu Âu đều kiên quyết ủng hộ việc "đánh bại Nga" trên chiến trường Ukraine, coi Moscow là mối đe dọa tiềm tàng đối với an ninh châu Âu. Ngược lại, Nga cáo buộc châu Âu kéo dài xung đột khi cung cấp hàng chục tỷ USD viện trợ quân sự, vũ khí và tình báo cho Ukraine.
Quan hệ Nga-EU và triển vọng hòa bình
Quan hệ Nga-EU đã rơi vào mức thấp kỷ lục kể từ năm 2022, với các lệnh trừng phạt kinh tế nặng nề từ phía phương Tây và chiến dịch quân sự kéo dài của Nga. Tuyên bố gần đây của Điện Kremlin cho thấy Nga duy trì lập trường cứng rắn nhưng vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại. Đây có thể là tín hiệu quan trọng trong bối cảnh xung đột Ukraine đã bước sang năm thứ 5, gây thiệt hại nặng nề cho cả hai bên và toàn bộ châu Âu.
Việc EU chủ động khôi phục đối thoại hay tiếp tục chờ đợi sẽ quyết định liệu một tiến trình hòa bình thực sự có thể hình thành hay không. Các nhà phân tích cho rằng, nếu EU và Nga có thể ngồi lại đàm phán, đây sẽ là bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhất tại châu Âu kể từ sau Chiến tranh Lạnh.
Minh Đức (Theo Reuters, Stratfor)
