Năm 2006, hộ chiếu Mỹ đứng đầu thế giới về quyền tự do đi lại. Hai thập kỷ sau, dù công dân Mỹ có thể đến 180 quốc gia và vùng lãnh thổ mà không cần xin thị thực trước, tấm hộ chiếu này vẫn tụt xuống vị trí thứ 10 trong Chỉ số Hộ chiếu Henley. Sự thay đổi này phản ánh một cuộc cạnh tranh mới, nơi sức mạnh ngoại giao, mức độ cởi mở, an ninh biên giới và công nghệ đang cùng định hình quyền lực di chuyển toàn cầu.
Bối cảnh xếp hạng hộ chiếu
Chỉ số Hộ chiếu Henley là một trong những thước đo uy tín nhất về quyền lực của hộ chiếu, dựa trên số lượng điểm đến mà người sở hữu có thể nhập cảnh miễn thị thực. Trong bảng xếp hạng gần đây, hộ chiếu Mỹ đã mất vị trí dẫn đầu, dù số lượng điểm đến miễn thị thực không giảm đáng kể. Nguyên nhân chính là các quốc gia khác đã cải thiện quan hệ ngoại giao và mở rộng thỏa thuận thị thực nhanh hơn.
Yếu tố ngoại giao và cởi mở
Sức mạnh ngoại giao của Mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc đàm phán các thỏa thuận miễn thị thực. Trong hai thập kỷ qua, nhiều quốc gia đã thắt chặt chính sách thị thực đối với công dân Mỹ, trong khi các cường quốc khác như Nhật Bản và Singapore đã ký kết nhiều thỏa thuận hơn. Mức độ cởi mở của các nước cũng thay đổi, với một số quốc gia yêu cầu visa cho người Mỹ do lo ngại an ninh hoặc chính sách đối ứng.
Ảnh hưởng của an ninh biên giới và công nghệ
An ninh biên giới là yếu tố then chốt trong việc duy trì thứ hạng hộ chiếu. Các quốc gia có hệ thống kiểm soát biên giới chặt chẽ và sử dụng công nghệ sinh trắc học thường được tin tưởng hơn trong việc miễn thị thực. Mỹ đã đầu tư mạnh vào an ninh biên giới, nhưng điều này không đủ để ngăn đà tụt hạng. Công nghệ nhận diện khuôn mặt và dữ liệu sinh trắc học cũng góp phần nâng cao độ tin cậy của hộ chiếu, nhưng các nước khác đã áp dụng nhanh hơn.
Ý nghĩa của sự tụt hạng
Sự tụt hạng của hộ chiếu Mỹ không chỉ là vấn đề về quyền tự do đi lại. Nó phản ánh sự thay đổi trong cục diện quyền lực toàn cầu, nơi các quốc gia châu Á và châu Âu đang vươn lên. Theo bà Bùi Mỹ Linh, tác giả bài viết, câu chuyện này cho thấy cuộc cạnh tranh về sức mạnh di chuyển đang diễn ra trên nhiều lĩnh vực, từ ngoại giao đến công nghệ. Công dân Mỹ vẫn có thể đi lại rộng rãi, nhưng vị thế của họ không còn là số một.
Bài học cho các quốc gia
Bài học từ hộ chiếu Mỹ là quyền lực di chuyển không thể được coi là vĩnh viễn. Các quốc gia cần liên tục cải thiện quan hệ ngoại giao, duy trì cởi mở và đầu tư vào công nghệ an ninh để giữ vững thứ hạng. Đối với du khách Mỹ, việc cần xin thị thực cho một số điểm đến mới có thể là bất tiện, nhưng nhìn chung, họ vẫn thuộc nhóm có hộ chiếu mạnh nhất thế giới.
Như vậy, hộ chiếu Mỹ đã trải qua một hành trình dài từ vị trí dẫn đầu đến vị trí thứ 10. Câu chuyện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thích ứng với bối cảnh toàn cầu đang thay đổi, nơi sức mạnh ngoại giao, cởi mở, an ninh và công nghệ cùng quyết định quyền lực của một tấm hộ chiếu.
