Trong bối cảnh thế giới biến động chưa từng có, Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) đã ghi nhận sự gia tăng đột biến về nhu cầu bảo hộ công dân. Ông Doãn Hoàng Minh, Cục trưởng, cho biết trong nửa đầu năm 2026, cơ quan này đã can thiệp và hỗ trợ hơn 9.699 lượt công dân gặp nạn hoặc vướng vào khó khăn pháp lý, tăng 92% so với cùng kỳ năm 2025.
Bức tranh toàn cảnh công tác bảo hộ
Hiện có hơn 6 triệu người Việt sinh sống, học tập và làm việc trên khắp các châu lục. Để đáp ứng yêu cầu bảo vệ công dân trong tình hình mới, Cục Lãnh sự đã phối hợp với 96 cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài thiết lập mạng lưới bảo vệ xuyên quốc gia. Các xung đột địa chính trị, căng thẳng kinh tế và rủi ro an ninh phi truyền thống đã đặt ra thách thức lớn, đòi hỏi phản ứng nhanh chóng từ những người làm công tác lãnh sự.
Tại khu vực Trung Đông, nơi xung đột quân sự vẫn tiếp diễn, các biện pháp sơ tán khẩn cấp đã được triển khai kịp thời, phối hợp với tổ chức quốc tế để bảo đảm an toàn tính mạng cho đồng bào. Đặc biệt, việc xử lý tình huống tàu thuyền Việt Nam bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz được đánh giá là dấu ấn đậm nét, liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia và đòi hỏi sự nhạy bén trong điều phối ngoại giao tầm cao.
Bảo vệ ngư dân và chống IUU
Trên biển, công tác bảo hộ công dân mang tính liên ngành. Cục Lãnh sự đã trở thành cầu nối giữa các bộ, ngành để theo sát từng con tàu, từng ngư dân. Trong nửa đầu năm 2026, đã hỗ trợ 4 tàu cá cùng 43 ngư dân bị bắt giữ do vi phạm vùng biển nước ngoài, và đưa 41 ngư dân mãn hạn tù về nước. Những nỗ lực này không chỉ bảo đảm quyền con người mà còn gắn với mục tiêu tháo gỡ “thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu (EC). Bằng cách tăng cường cảnh báo thời tiết, khuyến cáo vùng biển và pháp luật quốc tế, ngành Lãnh sự đang góp phần hình thành thói quen đánh bắt trách nhiệm, bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững và khôi phục vị thế xuất khẩu hải sản Việt Nam.
Thách thức từ tội phạm xuyên quốc gia
Trong thời đại số, công tác bảo hộ công dân đối mặt với nhiều thách thức mới. Các đường dây cờ bạc trá hình, lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới và buôn bán người ngày càng tinh vi. Ông Doãn Hoàng Minh thẳng thắn chia sẻ: “Sự gia tăng nhanh chóng của cộng đồng người Việt ở nước ngoài, cùng với sự tinh vi của các loại tội phạm xuyên quốc gia, đang đặt ra những bài toán hóc búa.” Khoảng cách địa lý, khác biệt văn hóa và hệ thống pháp luật sở tại đôi khi khiến việc tiếp cận hỗ trợ mất nhiều thời gian hơn. Đường dây nóng 24/7 đã tiếp nhận và xử lý hơn 2.500 cuộc gọi khẩn cấp, cùng với 23 bản tin khuyến cáo rủi ro được ban hành kịp thời, giúp công dân chủ động tự bảo vệ.
Định hướng chiến lược đột phá
Để không bị động trước những biến động khó lường, Cục Lãnh sự đã vạch ra 6 định hướng chiến lược. Công tác bảo hộ chuyển từ trạng thái ứng phó sang chủ động dự báo, duy trì hệ thống thông tin 24/7 để phát hiện sớm nguy cơ. Cơ chế liên ngành và hợp tác quốc tế, nhất là trong khối ASEAN và với các đối tác chiến lược, sẽ được củng cố. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu về công dân và di cư là nền tảng xử lý yêu cầu bảo hộ với tốc độ và độ chính xác tối ưu. Nguồn nhân lực được đầu tư đào tạo chuyên sâu về luật quốc tế và kỹ năng xử lý khủng hoảng. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền giúp công dân nhận diện rủi ro ngay từ trong nước, kết hợp huy động sức mạnh cộng đồng người Việt ở nước ngoài để hỗ trợ lẫn nhau.
Nhìn chung, công tác bảo hộ công dân trong kỷ nguyên mới là sự kết hợp giữa giá trị ngoại giao truyền thống và giải pháp công nghệ hiện đại. Với cam kết đặt lợi ích công dân lên hàng đầu, ngành lãnh sự góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam trách nhiệm, nhân văn, luôn là chỗ dựa vững chắc cho mỗi người con trên toàn cầu.
