Mỹ chính thức dỡ bỏ hạn chế vũ khí với Campuchia
Theo thông tin từ tờ Khmer Times, Bộ Thương mại Mỹ đã chính thức loại bỏ Campuchia khỏi nhóm các quốc gia bị hạn chế mua vũ khí của Mỹ. Động thái này được xem là dấu hiệu quan trọng cho thấy sự tan băng đáng kể trong mối quan hệ quân sự giữa hai nước sau thời gian dài căng thẳng.
Những bước tiến trong hợp tác quốc phòng
Quyết định trên được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ ghi nhận những nỗ lực tích cực của Phnom Penh trong việc theo đuổi hòa bình và an ninh khu vực. Campuchia đã thể hiện thiện chí thông qua việc tiếp tục hợp tác quốc phòng với Washington và tăng cường nỗ lực chống tội phạm xuyên biên giới.
Cụ thể, vào tháng 11 năm 2025, Bộ Ngoại giao Mỹ đã công bố đưa Campuchia ra khỏi danh sách cấm vận vũ khí theo Quy định buôn bán vũ khí quốc tế (ITAR). Biện pháp này diễn ra ngay sau khi Nhà Trắng từ cuối tháng 10 năm 2025 đã dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí cho Campuchia.
Ý nghĩa chiến lược vượt xa giá trị kinh tế
Theo phân tích của các chuyên gia, dù được Mỹ đưa ra khỏi danh sách hạn chế mua vũ khí, nguồn lực tài chính của Campuchia khó có thể đáp ứng để mua những gói vũ khí giá trị lớn từ Mỹ. Tuy nhiên, động thái này vẫn mang ý nghĩa chiến lược không nhỏ.
Phó giáo sư Sophal Ear từ Trường Quản lý toàn cầu Thunderbird thuộc Đại học bang Arizona (Mỹ) nhận định: "Việc loại bỏ Campuchia khỏi danh sách đen bán vũ khí chỉ ra rằng Mỹ nhận thấy giá trị trong việc tái tham gia vào Campuchia về các vấn đề an ninh. Đây không chỉ là vấn đề thương mại vũ khí mà còn là tín hiệu chính trị quan trọng."
Các hoạt động quân sự song phương được nối lại
Không dừng lại ở việc dỡ bỏ hạn chế, quan hệ quân sự giữa hai nước đã có những bước phát triển cụ thể. Cuối tháng 1 vừa qua, tàu chiến cận bờ Mỹ USS Cincinnati đã chính thức ghé cảng căn cứ Hải quân Ream của Campuchia. Chuyến thăm này được cả hai bên đánh giá là một phần trong nỗ lực tăng cường hợp tác giữa quân đội hai nước.
Trong chuyến thăm, Đô đốc Samuel Paparo - Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, đã có cuộc gặp với Thủ tướng Hun Manet và Bộ trưởng Quốc phòng Tea Seiha của Campuchia. Hai bên đã thảo luận về việc tăng cường hợp tác quân sự song phương và quan trọng hơn là đồng ý khôi phục các cuộc tập trận quân sự chung thường niên "Angkor Sentinel" vốn đã bị đình chỉ từ năm 2017.
Căn cứ Ream: Từ điểm nóng căng thẳng đến biểu tượng hợp tác
Lịch sử căng thẳng quanh căn cứ chiến lược
Vốn dĩ, căn cứ Ream từng là vấn đề gây căng thẳng trong quan hệ Mỹ và Campuchia suốt nhiều năm qua. Giữa năm 2022, tờ The Washington Post dẫn lời một quan chức phương Tây khẳng định Bắc Kinh đang bí mật xây dựng một cơ sở hải quân ở Ream để sử dụng độc quyền cho quân đội Trung Quốc. Cả Trung Quốc lẫn Campuchia sau đó đều bác bỏ thông tin này.
Căng thẳng leo thang từ năm 2019 khi tờ The Wall Street Journal dẫn nguồn tin từ giới chức quân sự Mỹ tiết lộ Phnom Penh và Bắc Kinh ký thỏa thuận bí mật cho phép quân đội Trung Quốc tiếp cận căn cứ hải quân này trong 30 năm. Dù phía Campuchia đã lên tiếng bác bỏ, nhưng đến năm 2024, hình ảnh vệ tinh cho thấy tàu chiến Trung Quốc đã neo đậu thời gian dài tại căn cứ Ream.
Sự chuyển hướng chiến lược của Campuchia
Tiến sĩ Satoru Nagao từ Viện Nghiên cứu Hudson (Mỹ) phân tích: "Từ năm 2010, Trung Quốc đã thay thế Nhật Bản trở thành nhà tài trợ lớn nhất cho Campuchia. Năm 2017 là năm cuối cùng Campuchia tiến hành cuộc tập trận chung 'Angkor Sentinel' với Mỹ. Trung Quốc được cho là đã tài trợ nâng cấp căn cứ hải quân Ream."
Tuy nhiên, tình hình gần đây đã có sự thay đổi đáng kể. Tiến sĩ Nagao chỉ ra: "Vào tháng 12.2024, tàu chiến Mỹ đã cập cảng Sihanoukville của Campuchia. Đến tháng 1.2026, một tàu chiến khác của Mỹ cũng đã cập cảng căn cứ Ream. Hai nước đang lên kế hoạch khởi động lại cuộc tập trận 'Angkor Sentinel'. Đáng chú ý, vào tháng 4.2025, tàu chiến Nhật Bản cũng đã cập cảng Ream."
Chiến lược đa phương của các quốc gia nhỏ
Chuyên gia Nagao nhấn mạnh thêm: "Từ góc nhìn của một quốc gia nhỏ, việc chỉ dựa vào một cường quốc duy nhất có thể dẫn đến mất đi ảnh hưởng độc lập và trở thành thuộc địa của cường quốc đó. Vì vậy, để duy trì độc lập, các quốc gia nhỏ thường tìm kiếnhững lựa chọn thay thế và cân bằng quan hệ với nhiều đối tác."
Ông cũng phân tích thêm về ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực: "Năm 2025, khi Campuchia xảy ra xung đột với Thái Lan, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thể hiện ảnh hưởng đáng kể bằng cách kết nối hai nước đàm phán tiến đến ngừng bắn. Bắc Kinh cũng thể hiện một số ảnh hưởng trong cuộc xung đột này, nhưng Washington đã chứng minh ảnh hưởng của Mỹ rất mạnh trong khu vực."
Tương lai quan hệ Mỹ - Campuchia
Việc Mỹ dỡ bỏ hạn chế vũ khí với Campuchia không chỉ là bước ngoặt trong quan hệ song phương mà còn phản ánh sự điều chỉnh chiến lược của cả hai nước trong bối cảnh địa chính trị khu vực đang thay đổi. Với việc khôi phục tập trận chung và tăng cường trao đổi quân sự, quan hệ Mỹ - Campuchia đang mở ra chương mới với nhiều triển vọng hợp tác.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng Campuchia sẽ tiếp tục theo đuổi chính sách đa phương, cân bằng quan hệ với cả Mỹ, Trung Quốc và các đối tác khác để bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì vị thế độc lập trong khu vực Đông Nam Á đầy biến động.
