Trong một tuyên bố gây chú ý tại Phòng Bầu dục ngày 4/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gọi đây là "cơ hội cuối cùng" cho Iran trước khi Mỹ cân nhắc các hành động quân sự mạnh mẽ. Phát biểu với các phóng viên, ông Trump cho biết nhiều quốc gia đã liên hệ và mong muốn dành cho Iran cơ hội cuối cùng trước khi tiến hành các biện pháp quân sự.
Áp lực ngoại giao và quân sự song hành
Khi được hỏi về sự khác biệt so với các lần hủy bỏ tấn công trước đó, ông Trump tuyên bố: "Tôi muốn trao cho họ cơ hội cuối cùng trước khi tiến hành quân sự mạnh mẽ". Ông cũng cho biết các cuộc đàm phán với Iran "sẽ diễn ra nhanh chóng" và dự báo Eo biển Hormuz có thể được mở cửa hoàn toàn vào thứ Ba, coi đây là giai đoạn một của thỏa thuận.
"Mọi thứ không quá phức tạp", ông Trump nói, bất chấp những khó khăn trong việc kết thúc cuộc chiến kéo dài nhiều tháng qua. Giai đoạn hai sẽ là phi hạt nhân hóa, điều mà ông thừa nhận sẽ "mất một chút thời gian". Cả hai mục tiêu này đều nằm trong bản ghi nhớ hợp tác được Iran và Mỹ ký kết vào tháng 6.
Thái độ đảo chiều: Từ lạc quan sang chỉ trích
Chưa đầy 24 giờ sau khi bày tỏ sự lạc quan về việc đạt được thỏa thuận mở lại Eo biển Hormuz, Tổng thống Trump đã quay sang công kích gay gắt Iran, đồng thời hoài nghi về khả năng đạt được một thỏa thuận thực chất. Trên mạng xã hội Truth Social sáng thứ Hai, ông viết: "Ban lãnh đạo Iran tráo trở đến mức không thể tin nổi!"
Ông Trump chỉ trích việc Iran tuyên bố công khai rằng không có cuộc đàm phán nào với Mỹ, dù trước đó đã có các cuộc họp và lịch làm việc được sắp xếp. "Họ yêu cầu một cuộc họp, có người còn nói là 'van xin', các cuộc đàm phán bắt đầu và những buổi làm việc tiếp theo đã được lên lịch trong tương lai gần, vậy mà họ lại tuyên bố công khai và tự hào rằng không có bất kỳ cuộc thảo luận nào", ông viết.
Nhận định gay gắt này trái ngược hoàn toàn với thái độ tự tin của ông Trump vào tối Chủ nhật, khi ông nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một: "Đã có thỏa thuận về Hormuz và sau đó sẽ là thỏa thuận về hạt nhân", đồng thời gợi ý rằng các cuộc đàm phán với Iran về vấn đề hạt nhân sẽ bắt đầu vào chiều thứ Hai.
Iran bác bỏ đàm phán trực tiếp, khẳng định điều kiện mở lại Hormuz
Iran đã nhanh chóng bác bỏ thông tin đàm phán với Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei xác nhận Tehran và Muscat đang đàm phán để thiết lập một tuyến hàng hải tạm thời, an toàn qua eo biển Hormuz, nhưng khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào giữa Iran và Mỹ, dù Pakistan và Qatar vẫn đang hỗ trợ vai trò trung gian khi cần thiết.
Ông Baghaei nhấn mạnh việc thống nhất tuyến lưu thông mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ để mở lại tuyến đường này là Mỹ phải chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Ông khẳng định nguyên nhân phong tỏa eo biển Hormuz không xuất phát từ bất đồng giữa Iran và Oman, mà do các hành động quân sự từ phía Mỹ và Israel.
Tác động kinh tế và dư luận tại Mỹ
Kể từ khi tuyến đường hàng hải quan trọng qua Eo biển Hormuz bị đóng cửa, giá nhiên liệu đã tăng vọt, đẩy giá xăng trung bình tại Mỹ lên tới gần 4,09 USD/gallon, đánh dấu mức tăng 34% kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng 2. Theo cuộc khảo sát mới nhất do CNN/SSRS thực hiện, 67% người Mỹ cho rằng quyết định phát động chiến tranh với Iran của ông Trump đã gây tổn hại cho nước Mỹ, trong khi 65% đánh giá các chính sách của ông làm xói mòn tình hình kinh tế đất nước.
Tại Iran, theo Hãng thông tấn Cộng hòa Hồi giáo (IRNA), các quan chức đang kêu gọi người dân giảm tiêu thụ năng lượng và cảnh báo về nguy cơ mất điện diện rộng, do nước này đã mất khoảng 230 triệu m³ công suất sản xuất khí đốt tự nhiên mỗi ngày kể từ khi xung đột bùng phát.
Triển vọng và thách thức phía trước
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, ông Trump khẳng định lệnh phong tỏa các cảng của Iran do Mỹ thực hiện sẽ tiếp tục "cho đến khi đạt được một Thỏa thuận, hoặc sự Đầu hàng Hoàn toàn". Ông nhấn mạnh: "Dù Iran có muốn thừa nhận hay không, thực tế là chúng ta đang nói về giải pháp cho một vấn đề do chính họ gây ra trong nhiều thập kỷ qua. Mọi chuyện rất đơn giản: IRAN SẼ KHÔNG BAO GIỜ CÓ VŨ KHÍ HẠT NHÂN!"
Trong khi đó, các nhà ngoại giao Mỹ và Pakistan đã bắt tay trong một cuộc đàm phán, cho thấy vai trò trung gian của Pakistan và Qatar có thể vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Tuy nhiên, với những tuyên bố cứng rắn từ cả hai phía, tương lai của eo biển Hormuz và cuộc xung đột vẫn còn bỏ ngỏ.
