Thượng viện Mỹ ngày 23/6 đã thông qua nghị quyết yêu cầu Tổng thống Donald Trump chấm dứt cuộc chiến với Iran, hoặc phải xin Quốc hội cho phép nếu muốn tiếp tục các hoạt động quân sự. Đây là động thái phản đối đáng chú ý nhất của lưỡng đảng từ trước đến nay đối với cuộc xung đột tại Iran.
Chi tiết cuộc bỏ phiếu
Nghị quyết được thông qua với tỷ lệ 50 phiếu thuận và 48 phiếu chống tại Thượng viện. Trong số đó, 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu thuận cùng phe Dân chủ, cho thấy sự chia rẽ trong nội bộ đảng cầm quyền. Dù nghị quyết không có hiệu lực pháp lý và khó buộc chính quyền thay đổi chính sách ngay lập tức, nhưng nó được xem là bước đi hiếm hoi tại Quốc hội Mỹ, nơi đảng Cộng hòa đang kiểm soát.
Bối cảnh và ý nghĩa
Theo New York Times, nghị quyết cho thấy đã xuất hiện những quan điểm khác với Tổng thống Trump. Trước đây, ông Trump hiếm khi chứng kiến sự phản đối từ chính các nghị sĩ đảng mình, đặc biệt trong các vấn đề chiến tranh và an ninh quốc gia. Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh nhiều nghị sĩ Cộng hòa bày tỏ hoài nghi về thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời phản ánh sự sốt ruột ngày càng tăng trong nội bộ đảng đối với việc để Tổng thống tự quyết các vấn đề chiến sự.
Ông Trump chưa từng xin Quốc hội phê chuẩn để tiến hành cuộc chiến này. Các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột hiện vẫn được đánh giá là mong manh, và ông chủ Nhà Trắng tiếp tục đưa ra những cảnh báo về khả năng sử dụng thêm biện pháp quân sự đối với Iran.
Phản ứng từ các nghị sĩ
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Jim Risch, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, nhận định: "Dù chuyện gì xảy ra thì nghị quyết này cũng sẽ không tạo ra tác động nào". Ông cho rằng Tổng thống Trump thậm chí sẽ "không để tâm đến nghị quyết". Tuy nhiên, sự phản đối từ một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa vẫn được đánh giá là đáng chú ý, đặc biệt khi chính quyền ông Trump sắp trình Quốc hội đề nghị cấp thêm hàng chục tỷ USD để phục vụ cuộc chiến.
Bối cảnh chính trị rộng hơn
Nghị quyết này cũng là dấu hiệu mới nhất cho thấy những bất đồng liên quan đến cuộc chiến tại Iran trong nội bộ đảng Cộng hòa. Đảng này hiện chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ với nhiều sức ép và nguy cơ đánh mất quyền kiểm soát Quốc hội. Khi các cuộc thăm dò cho thấy cuộc chiến tại Iran không được lòng dư luận Mỹ, một số nghị sĩ Cộng hòa đã lên tiếng bày tỏ lo ngại về chi phí kinh tế, mục tiêu chưa rõ ràng cũng như nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực.
Cuộc bỏ phiếu ngày 23/6 đánh dấu lần đầu tiên kể từ khi Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh năm 1973 được ban hành, cả Thượng viện và Hạ viện cùng thông qua một nghị quyết chung yêu cầu tổng thống chấm dứt một cuộc xung đột quân sự. Trước đó, hồi đầu tháng này, Hạ viện Mỹ đã thông qua nghị quyết chấm dứt chiến sự tại Iran.
Tính pháp lý của nghị quyết
Hiện vẫn chưa rõ điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Đây là nghị quyết chung của Quốc hội Mỹ, không cần được Tổng thống thông qua để có hiệu lực trong phạm vi hoạt động của Quốc hội, nhưng cũng không trở thành luật. Năm 1983, Tòa án Tối cao Mỹ từng phán quyết rằng để có hiệu lực pháp lý bên ngoài Quốc hội, các nghị quyết của Quốc hội Mỹ phải được cả hai viện thông qua và trình Tổng thống ký.
