Thỏa thuận giữa Mỹ và Ả Rập Xê Út về việc cho phép Riyadh sử dụng công nghệ Mỹ để làm giàu uranium đánh dấu bước chuyển lớn trong quan hệ song phương, đồng thời tác động sâu rộng tới chính trị an ninh thế giới, đặc biệt tại Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh.
Mỹ từ bỏ điều cấm kỵ vì lợi ích chiến lược
Đối với Washington, thỏa thuận này phá vỡ chính sách kiên quyết chống làm giàu uranium mà Mỹ từng theo đuổi. Một trong những lý do chính cho cuộc chiến chống Iran là Tehran có khả năng làm giàu uranium. Nay Mỹ sẵn sàng cho phép đồng minh Ả Rập Xê Út làm điều tương tự, thể hiện sự thay đổi mang tính thực dụng.
Theo giới phân tích, lợi ích trước mắt và dài hạn của Mỹ là rất thiết thực. Thỏa thuận là một thương vụ kinh tế, ràng buộc chặt Ả Rập Xê Út vào Mỹ, ngăn Nga hay Trung Quốc giành ảnh hưởng. Tổng thống Donald Trump khuyến khích Riyadh bình thường hóa quan hệ với Israel, đồng thời củng cố liên minh chống Iran. Bên cạnh đó, thỏa thuận tạo tiền lệ để các nước khác liên thủ với Mỹ về địa chính trị.
Ả Rập Xê Út: Lợi ích hạt nhân và bài chiến lược
Đối với Ả Rập Xê Út, thỏa thuận mang lại năng lượng hạt nhân dân sự và công nghệ làm giàu uranium – một con bài chiến lược đặc biệt hữu dụng. Riyadh có thể sử dụng công nghệ này để tăng cường vị thế trong khu vực, đối trọng với Iran và các đối thủ khác.
Tuy nhiên, hệ lụy lâu dài rất khó lường. Thỏa thuận được ví như "mở chiếc hộp Pandora", làm gia tăng nguy cơ chạy đua hạt nhân trong khu vực và gây khó khăn cho kiểm soát hạt nhân toàn cầu. Các nước láng giềng như UAE, Qatar hay Thổ Nhĩ Kỳ có thể đòi hỏi quyền làm giàu uranium tương tự, đẩy khu vực vào vòng xoáy cạnh tranh hạt nhân.
Tác động tới an ninh Trung Đông và thế giới
Thỏa thuận Mỹ - Ả Rập Xê Út làm thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông. Iran, vốn bị Mỹ cấm vận vì chương trình hạt nhân, có thể coi đây là hành động khiêu khích, dẫn tới leo thang căng thẳng. Đồng thời, các nước lớn như Nga và Trung Quốc sẽ tìm cách điều chỉnh chiến lược để bảo vệ lợi ích tại khu vực.
Trong bối cảnh xung đột hiện tại với Iran và nguy cơ sa lầy vào chiến tranh, ông Trump cần tập hợp các vương triều Ả Rập, đặc biệt là Ả Rập Xê Út. Thỏa thuận này vừa là công cụ ngoại giao, vừa là đòn bẩy kinh tế, nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn về phổ biến hạt nhân.
