Tại Phiên toàn thể Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra ngày 4/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đề xuất thí điểm cơ chế đại sứ, đặc phái viên về công nghệ nhằm thúc đẩy tăng trưởng hai con số và đưa đất nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Phát biểu với chủ đề "Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới", Thủ tướng nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới tư duy ngoại giao theo hướng chủ động, thực chất và hiệu quả.
Bối cảnh và ý nghĩa của Hội nghị
Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, với khát vọng tạo đột phá về tăng trưởng và quyết tâm hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm. Thủ tướng đánh giá cao những đóng góp của ngành Ngoại giao trong hơn 80 năm qua, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tạo dựng cục diện đối ngoại thuận lợi, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam.
Theo Thủ tướng, công tác đối ngoại đã huy động hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng suất và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
Ba chuyển dịch chiến lược trong tư duy đối ngoại
Thủ tướng chỉ rõ ba yêu cầu lớn mà ngành Ngoại giao cần tập trung thực hiện trong thời gian tới. Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ về tư duy, phương pháp, hướng đến kết quả cụ thể, chuyển từ mở đường sang đồng hành cùng doanh nghiệp và địa phương. Trách nhiệm của cán bộ ngoại giao kinh tế không dừng lại ở ký kết mà phải kéo dài đến khi các cam kết được thực hiện, dự án được cấp phép, vốn được giải ngân và công trình đi vào vận hành.
Thứ hai, chuyển từ thu hút nguồn lực sang chuyển hóa mọi nguồn lực, gắn đầu tư với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước. Điều này bao gồm thu hút công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, hạ tầng chiến lược, cũng như cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và nhân tài quốc tế tham gia các chương trình đổi mới sáng tạo quốc gia.
Thứ ba, chuyển từ tham gia sang chủ động định hình luật chơi, tiêu chuẩn mới về môi trường, lao động, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và chuỗi cung ứng, biến sức ép bên ngoài thành dư địa phát triển mới, theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3.
Năm nhiệm vụ trọng tâm
Trên cơ sở đó, Thủ tướng chỉ đạo năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, bám sát sự lãnh đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tăng cường xây dựng Đảng, bảo vệ chính trị nội bộ, chú trọng cán bộ tại các địa bàn trọng điểm.
Thứ hai, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, củng cố cục diện đối ngoại, nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược. Thứ ba, củng cố thị trường truyền thống, mở rộng thị trường mới, phát huy hiệu quả các FTA, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm giá trị gia tăng cao.
Thứ tư, đẩy mạnh thu hút nguồn lực bên ngoài gắn với chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển các mô hình tăng trưởng mới như trung tâm tài chính quốc tế, kinh tế biển và thị trường vốn hiện đại. Thứ năm, tăng cường ngoại giao khoa học - công nghệ, thiết lập khuôn khổ hợp tác với các đối tác công nghệ hàng đầu, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ chiến lược, thúc đẩy nghiên cứu - phát triển, hình thành lực lượng sản xuất mới và sớm triển khai thí điểm cơ chế đại sứ, đặc phái viên về công nghệ.
Cam kết hành động của ngành Ngoại giao
Thủ tướng đề nghị toàn ngành quán triệt phương châm điều hành của Chính phủ: "hành động, hành động và hành động; làm việc, làm việc và làm việc", biến quyết tâm thành hành động để hoàn thành mọi nhiệm vụ.
Kết luận phiên họp, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung tiếp thu đầy đủ các ý kiến chỉ đạo, nhấn mạnh toàn ngành sẽ khẩn trương cụ thể hóa các định hướng lớn thành chương trình hành động với tinh thần "tư duy đột phá, hành động quyết liệt, kết quả thực chất". Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị trong nước và cơ quan đại diện ở nước ngoài nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo, tăng cường phối hợp liên ngành, đổi mới hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp, phát huy vai trò tiên phong trong mở rộng thị trường, thu hút nguồn lực, thúc đẩy khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.
