Thủ tướng Modi đối mặt áp lực từ thỏa thuận thương mại với Mỹ

Thủ tướng Modi đối mặt áp lực từ thỏa thuận thương mại với Mỹ

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đang chịu áp lực ngày càng lớn liên quan đến thỏa thuận thương mại với Mỹ, bất chấp những tín hiệu tích cực ban đầu. Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội vào ngày 3/2 về việc dỡ bỏ mức thuế trừng phạt 50% đối với hàng hóa Ấn Độ xuất khẩu sang Mỹ, cộng đồng doanh nghiệp Ấn Độ đã thở phào nhẹ nhõm. Thủ tướng Modi đã đáp lại bằng lời cảm ơn nồng nhiệt, thay mặt 1,4 tỷ người dân. Tuy nhiên, những thông báo tiếp theo từ Nhà Trắng đã biến thỏa thuận này thành một cơn nhức đầu nghiêm trọng cho chính phủ của ông.

Những cam kết gây tranh cãi

Mức thuế chính đã được giảm mạnh xuống 18%, tương đương với các đối thủ cạnh tranh chính của Ấn Độ tại châu Á. Tuy nhiên, chi phí tiềm tàng mà Ấn Độ phải gánh chịu về mặt thương mại và đối ngoại dường như ngày càng gia tăng. Cam kết mua 500 tỷ USD hàng hóa Mỹ trong vòng 5 năm, thực chất là gấp đôi kim ngạch nhập khẩu hiện tại của Ấn Độ, đã đặt ra nhiều câu hỏi hóc búa. Lo ngại rằng hàng nhập khẩu từ Mỹ sẽ gây tổn hại đến sinh kế, nông dân Ấn Độ đã lên kế hoạch đình công để yêu cầu chính phủ không ký kết thỏa thuận.

Phe đối lập trong Quốc hội Ấn Độ cũng phản đối gay gắt, cho rằng các điều khoản của thỏa thuận không khác gì "đầu hàng toàn diện" về lợi ích quốc gia. Họ chỉ trích việc mở toang các thị trường then chốt cho cạnh tranh không công bằng và từ bỏ quyền kiểm soát quy định về thương mại số. Trong những ngày đầu sau khi lãnh đạo hai nước thông báo, bầu không khí lạc quan lan tỏa mạnh mẽ, phá vỡ thế bế tắc kéo dài từ mùa hè năm 2025 khi ông Trump áp thuế 25% rồi tăng gấp đôi để trừng phạt việc New Delhi mua dầu của Nga.

—

Phản ứng thị trường và những lo ngại

Thị trường chứng khoán Ấn Độ đã tăng 3% sau khi thỏa thuận mới được công bố, trong khi đồng rupee phục hồi một phần giá trị so với USD. Ông Anish Shah, Giám đốc điều hành Tập đoàn Mahindra, nhận định rằng thỏa thuận này tạo thêm động lực đáng kể cho tham vọng tăng trưởng của Ấn Độ. Trước áp lực từ Mỹ, chính phủ của Thủ tướng Modi đã thông qua một gói cải cách nhằm đơn giản hóa thuế và luật lao động trong những tháng gần đây. BMI, một đơn vị của Fitch Solutions, dự báo những nỗ lực đó có thể giúp Ấn Độ đạt được một quý tăng trưởng kinh tế xuất sắc.

Ngày 6/2, các nhà đàm phán Mỹ và Ấn Độ ra tuyên bố chung, xác nhận một thỏa thuận tạm thời. Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ Piyush Goyal kỳ vọng hai nước sẽ chốt xong thỏa thuận thương mại vào khoảng tháng 3. Tuy nhiên, tâm trạng ở Ấn Độ bắt đầu xấu đi khi hai bên đưa ra những tuyên bố khác biệt, đặc biệt liên quan đến vấn đề nhạy cảm như mua dầu mỏ từ Nga.

Hy sinh quá nhiều và những chỉ trích

Ngày 9/2, Nhà Trắng công bố một bản thông tin gây chấn động tại New Delhi, trong đó nhấn mạnh việc dỡ bỏ thuế trừng phạt là để ghi nhận cam kết của Ấn Độ về việc ngừng mua dầu của Nga. Điều này mâu thuẫn với tuyên bố chung trước đó, vốn không đề cập đến Nga. Từ khi Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine năm 2022, Ấn Độ luôn tìm cách duy trì lập trường trung lập, với quan hệ quốc phòng chặt chẽ với Nga và truyền thống tránh tham gia các liên minh quân sự.

Không chỉ ngôn từ liên quan đến dầu mỏ, việc Nhà Trắng thêm cụm từ "một số loại đậu" vào danh sách hàng nông sản Mỹ được hưởng thuế thấp cũng gây bất bình. Đậu là nguyên liệu chính cho món dal, nguồn protein chủ yếu trong khẩu phần ăn của người dân Ấn Độ. Chỉ hai ngày trước đó, Bộ trưởng Nông nghiệp Shivraj Singh Chouhan còn công bố chính sách tự chủ về đậu, gọi việc nhập khẩu là "nỗi xấu hổ". Đến ngày 11/2, bản thông tin đã được chỉnh sửa, loại bỏ cụm từ này, và cam kết mua hàng từ "cam kết" được đổi thành "có ý định".

Tổ chức Samyukt Kisan Morcha, đại diện cho các liên đoàn nông dân, không hài lòng với thỏa thuận, gọi đó là "sự đầu hàng hoàn toàn" và yêu cầu Bộ trưởng Thương mại từ chức. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế và cựu quan chức như ông Ajay Srivastava cảnh báo rằng Ấn Độ đang hy sinh tính độc lập trong chính sách đối ngoại, ràng buộc quá chặt với Washington. Liên đoàn Dệt may Ấn Độ ban đầu hoan nghênh thỏa thuận, nhưng sau khi Mỹ ký thỏa thuận với Bangladesh, họ lo ngại về thách thức mới cho ngành may mặc Ấn Độ.

Thỏa thuận thương mại với Mỹ, dù mang lại lợi ích ngắn hạn, đang đặt Thủ tướng Modi vào thế khó, với sức ép từ nông dân, phe đối lập và những lo ngại về chủ quyền quốc gia trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.