Hôm qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tiếp người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky tại Nhà Trắng, đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ song phương vốn nhiều sóng gió. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh thiện cảm giữa hai nhà lãnh đạo gia tăng đáng kể trong những tuần gần đây.
Quan hệ Mỹ - Ukraine ấm lên
Kể từ khi tái đắc cử tháng 1 năm ngoái, ông Trump gần như chấm dứt chuyển giao vũ khí trực tiếp cho Ukraine, thay vào đó cho phép các đồng minh châu Âu mua vũ khí Mỹ để viện trợ Kyiv. Dù vậy, Washington vẫn là đối tác chủ chốt thông qua cung cấp thông tin tình báo và duy trì kết nối Starlink cho lực lượng tiền tuyến Ukraine.
Tuy nhiên, quan hệ song phương đã có chuyển biến tích cực. Tại cuộc gặp bên lề ở Thổ Nhĩ Kỳ hồi đầu tháng, ông Trump cam kết hỗ trợ Ukraine sản xuất hệ thống phòng không Patriot. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh Kyiv có thể nhanh chóng triển khai sản xuất dòng tên lửa đánh chặn này, vốn là mục tiêu theo đuổi lâu dài của Ukraine nhằm đối phó với các cuộc tấn công tên lửa của Nga.
Nguyên nhân thiện cảm gia tăng
Theo tờ The Wall Street Journal dẫn lời các nguồn thạo tin, ông Trump ngày càng có thiện cảm với ông Zelensky nhờ ấn tượng trước những bước tiến của quân đội Ukraine trên các mặt trận. Tổng thống Mỹ cũng đánh giá cao ngành công nghiệp UAV của Ukraine, đặc biệt là khả năng ứng phó với các loại máy bay không người lái mà Mỹ đang đối mặt tại Trung Đông.
Sự thay đổi này tạo cơ hội để ông Zelensky xoay chuyển cục diện. Cuộc gặp tại Nhà Trắng được xem là thử thách mới, khi giới quan sát cho rằng vẫn còn quá sớm để khẳng định thiện cảm của ông Trump sẽ kéo dài, bởi ông có thể nhanh chóng thay đổi quan điểm.
Viện trợ quân sự bị đình trệ
Trước cuộc gặp, Reuters đưa tin Lầu Năm Góc thông báo với các nghị sĩ rằng khoản viện trợ quân sự 400 triệu USD đã được Quốc hội phê chuẩn sẽ không được giải ngân cho đến năm tài khóa 2029. Hồi tháng 5, Bộ Quốc phòng gửi thư trình bày kế hoạch chi tiêu, nhưng sau hai tháng, số tiền vẫn chưa được giải ngân. Theo Reuters, luật Mỹ quy định tổng thống có nghĩa vụ giải ngân các khoản ngân sách đã được phê chuẩn và không được đơn phương đình chỉ. Quốc hội liên tục phàn nàn về tốc độ giải ngân chậm chạp của Lầu Năm Góc.
Tổng quan viện trợ Mỹ cho Ukraine
Tính đến cuối năm 2024, Ukraine là nước nhận viện trợ nước ngoài lớn nhất từ Mỹ. Theo Hội đồng Quan hệ đối ngoại, Washington đã phân bổ 175 tỉ USD cho Kyiv, trong đó 106 tỉ USD là viện trợ trực tiếp. Tuy nhiên, sau khi ông Trump nhậm chức nhiệm kỳ hai và đảng Cộng hòa kiểm soát lưỡng viện vào tháng 1.2025, cam kết với Ukraine bị chững lại. Từ đó đến nay, chưa có gói viện trợ lớn nào được Quốc hội thông qua. Đảng Dân chủ cáo buộc ông Trump và các nghị sĩ Cộng hòa cố tình trì hoãn triển khai các khoản viện trợ đã được phê duyệt trước đó.
