Phó Tổng thống Vance dẫn dắt đàm phán hòa bình Iran
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đang đối mặt với nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất trong sự nghiệp: dẫn dắt các cuộc đàm phán nhằm triển khai thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran. Theo Reuters, Tổng thống Donald Trump đã giao cho ông Vance vai trò này, đánh dấu bước ngoặt có thể quyết định liệu ông có trở thành người thừa kế chính trị của ông Trump hay không.
Thỏa thuận tạm thời được công bố ngày 18/6 chỉ mới đình chỉ các hoạt động quân sự. Những vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân của Iran, mạng lưới lực lượng đồng minh của Tehran tại Trung Đông và tương lai eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch toàn cầu – vẫn chưa được giải quyết. 60 ngày đàm phán sắp tới có thể quyết định không chỉ an ninh Trung Đông mà còn cả sự nghiệp chính trị của ông Vance.
Bài kiểm tra chiến lược cho thế hệ chính trị gia mới
Trước khi trở thành Phó Tổng thống, ông JD Vance được biết đến như gương mặt đại diện cho thế hệ chính trị gia Cộng hòa mới nổi lên cùng phong trào “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump. Ông thể hiện quan điểm bảo hộ mạnh mẽ trong các vấn đề nhập cư, thương mại, sản xuất công nghiệp và chính sách kinh tế, nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm xử lý các khủng hoảng quốc tế phức tạp.
Việc ông Trump chọn Phó Tổng thống Vance thay vì Ngoại trưởng Marco Rubio làm đại diện đàm phán với Iran đã thu hút sự chú ý tại Washington. Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một nhân vật có ảnh hưởng về chính sách đối ngoại trong đảng Cộng hòa, gọi ông Vance là “kiến trúc sư” của thỏa thuận hòa bình hiện nay và cho rằng ông nên trình bày bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào trước Thượng viện Mỹ.
Quan điểm đối ngoại mới của đảng Cộng hòa
Một lý do khiến ông Vance được chọn là quan điểm đối ngoại của ông. Trong khi nhiều nhân vật Cộng hòa truyền thống ủng hộ lập trường cứng rắn với Iran, ông Vance nhiều lần cảnh báo về nguy cơ Mỹ bị cuốn sâu vào xung đột Trung Đông. Ông thuộc nhóm chính trị gia ủng hộ hạn chế cam kết quân sự dài hạn ở nước ngoài, tập trung nguồn lực cạnh tranh với Trung Quốc và ưu tiên giải pháp ngoại giao.
Trong các cuộc phỏng vấn gần đây, ông Vance công khai phản đối mở rộng chiến dịch quân sự chống Iran và nhấn mạnh Washington cần tìm kiếm lối thoát ngoại giao. Quan điểm này phản ánh sự thay đổi trong nội bộ đảng Cộng hòa so với thời kỳ chính quyền George W. Bush theo đuổi các chiến dịch quân sự lớn tại Afghanistan và Iraq.
Tổng thống Trump thừa nhận đây là nhiệm vụ đầy rủi ro. Tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 ở Pháp, ông nói đùa rằng nếu hòa bình thành công thì ông sẽ nhận công lao, còn nếu thất bại thì ông Vance có trách nhiệm. Dù là câu nói hài hước, nó phản ánh thực tế rằng kết quả đàm phán sẽ gắn chặt với hình ảnh chính trị của Phó Tổng thống.
Tương lai chính trị và cuộc đua năm 2028
Nếu đàm phán thành công, giúp duy trì hòa bình và đạt được nhượng bộ từ Tehran, ông Vance có thể nổi lên như ứng viên hàng đầu của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử năm 2028. Ngược lại, nếu thỏa thuận đổ vỡ và Trung Đông bất ổn, đây có thể là thất bại đối ngoại lớn đầu tiên trong sự nghiệp của ông.
Ông Vance vừa phát hành cuốn sách mới “Communion” kể về hành trình cải đạo sang Công giáo. Trong các cuộc phỏng vấn quảng bá sách, ông đồng thời phải trả lời các câu hỏi về Iran, chính sách đối ngoại và tương lai chính trị. Sự giao thoa giữa quảng bá hình ảnh cá nhân và vai trò nhà đàm phán quốc tế khiến ông Vance trở thành một trong những nhân vật được theo dõi sát sao nhất tại Washington.
Dù còn hơn 2 năm nữa mới tới bầu cử tổng thống, giới quan sát chính trị xem ông Vance là ứng viên tiềm năng của đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, ông không phải người duy nhất: Ngoại trưởng Marco Rubio, Thống đốc Florida Ron DeSantis và một số gương mặt bảo thủ khác cũng được nhắc đến. Việc ông Trump trao cho ông Vance vai trò trung tâm trong hồ sơ Iran được nhiều nhà phân tích xem như cuộc “sát hạch thực chiến” để đánh giá năng lực lãnh đạo của thế hệ hậu Trump.
Kết quả cuối cùng vẫn còn là dấu hỏi lớn. Nhưng nếu hồ sơ Iran thành công, ông Vance sẽ bước ra khỏi cái bóng của Tổng thống Donald Trump với tư cách một chính khách có khả năng xử lý khủng hoảng quốc tế phức tạp. Nếu thất bại, đó sẽ là bài học đắt giá trên con đường hướng tới Nhà Trắng.
