Trong bối cảnh các xung đột toàn cầu leo thang, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul ngày 6/5 đã kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) nhanh chóng thực hiện các cải cách sâu rộng để khối này có khả năng hành động mạnh mẽ hơn, đặc biệt là trong lĩnh vực chính sách đối ngoại và an ninh.
Bài phát biểu quan trọng tại Berlin
Trong bài phát biểu quan trọng tại Quỹ Konrad Adenauer ở Berlin, ông Wadephul nhấn mạnh rằng EU cần hành động khẩn cấp vì "thế giới đang chuyển động nhanh hơn" và đòi hỏi những câu trả lời kịp thời. Nếu EU không làm được, các liên minh khác sẽ thay thế.
Nhà ngoại giao hàng đầu nước Đức đã trình bày kế hoạch cải cách gồm 6 điểm cho EU, nhằm khắc phục tình trạng ra quyết định chậm chạp và chuẩn bị cho một EU lớn mạnh hơn trong bối cảnh địa chính trị bất ổn.
Đề xuất thay đổi nguyên tắc đồng thuận
Để tránh bế tắc khi không đạt được sự đồng thuận giữa 27 quốc gia thành viên, ông Wadephul đề xuất cho phép một nhóm các quốc gia tiến hành giải quyết một số vấn đề nhất định mà không bị các quốc gia khác cản trở.
"Đề xuất của tôi có nghĩa là các quốc gia không muốn – hoặc có lẽ là không thể – tham gia có thể tạm thời đứng ngoài cuộc mà không cản trở những quốc gia muốn tiến lên", ông nói.
Ông cũng kêu gọi thay thế nguyên tắc đồng thuận bằng bỏ phiếu đa số đủ điều kiện trong chính sách đối ngoại và an ninh.
"Về vấn đề an ninh, nguyên tắc nhất trí có thể đặt chúng ta vào nguy hiểm tồn vong vì đó là vấn đề sinh tử", ông cảnh báo. Ông dẫn chứng việc Hungary phong tỏa khoản vay 90 tỷ Euro (106 tỷ USD) cho Ukraine trong nhiều tháng.
Quy trình gia nhập theo từng giai đoạn
Trong số 6 đề xuất, ông Wadephul cũng đề nghị đẩy nhanh quá trình mở rộng bằng cách đưa ra quy trình gia nhập theo từng giai đoạn, với các bước trung gian đưa các thành viên tiềm năng đến gần hơn với khối trước khi trở thành thành viên chính thức.
"Tôi đề xuất rằng, trong tương lai, con đường kết nạp thành viên mới nên được cấu trúc như một quy trình theo từng giai đoạn", ông nói, đề xuất "tăng cường hội nhập dần dần" thông qua các giai đoạn dẫn đến việc gia nhập đầy đủ.
Theo nhà ngoại giao kỳ cựu, ý tưởng này đã nhận được sự ủng hộ của Thủ tướng Đức Friedrich Merz khi ông tham dự một hội nghị thượng đỉnh không chính thức của EU ở Cộng hòa Síp hồi tháng 4.
Cải cách thể chế
Ông Wadephul cũng lập luận rằng các thể chế của EU phải được cải cách để chúng có thể tiếp tục hoạt động khi khối này phát triển.
"Một liên minh với 33, 34 hoặc 35 quốc gia thành viên không thể cứ đơn giản tiếp tục hoạt động bằng cách sử dụng cùng một phương pháp được thiết kế cho một nhóm thành viên nhỏ hơn nhiều", ông nói.
Ông đặt câu hỏi liệu EU có nên có một ủy viên cho mỗi quốc gia thành viên trong một liên minh mở rộng hay không. Thay vào đó, ông đề xuất một Ủy ban châu Âu nhỏ hơn nhưng hiệu quả hơn, bao gồm 2/3 số quốc gia thành viên.
Khẳng định vai trò dẫn dắt của Đức
Với kế hoạch này, Đức khẳng định vai trò dẫn dắt trong việc cải tổ EU, nhằm đảm bảo khối này có khả năng phản ứng kịp thời trước các thách thức toàn cầu. Việc thực hiện thành công các cải cách được xem là yếu tố quyết định tương lai và vị thế của EU.
