Ngày 16-17/7, Bộ GD-ĐT, Hội đồng Anh và Hiệp hội Giáo dục quốc tế châu Á-Thái Bình Dương (APAIE) tổ chức tập huấn về hợp tác đầu tư và quốc tế hóa giáo dục đại học với chủ đề “Giáo dục Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa địa phương và kỷ nguyên vươn mình: Bản sắc địa phương, tư duy toàn cầu”. Sự kiện nhấn mạnh vai trò của ngoại giao giáo dục – một công cụ chiến lược giúp Việt Nam thu hút nguồn lực và nâng cao vị thế.
Ngoại giao giáo dục là gì?
PGS-TS Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD-ĐT), cho biết ngoại giao giáo dục (knowledge diplomacy) không chỉ là trao đổi sinh viên hay ký kết thỏa thuận, mà là sử dụng giáo dục để thu hút tri thức, công nghệ, nhân tài và các nguồn lực quốc tế, đồng thời lan tỏa hình ảnh và năng lực học thuật của Việt Nam ra thế giới. Bà nhấn mạnh: “Ngoại giao giáo dục góp phần xây dựng vị thế quốc gia trong nền kinh tế tri thức”.
Theo bà Thủy, đội ngũ làm ngoại giao giáo dục chính là các thầy cô phụ trách quốc tế hóa và hợp tác quốc tế trong các cơ sở giáo dục, đặc biệt là ở các trường đại học. Bà kêu gọi: “Tôi rất mong ‘ngoại giao giáo dục’ sẽ được lan tỏa một cách rộng khắp”.
Ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm
PGS-TS Nguyễn Thu Thủy cho biết, khác với hợp tác quốc tế hay quốc tế hóa, ngoại giao giáo dục hướng đến mục tiêu phục vụ lợi ích quốc gia. Bà nói: “Mục tiêu của chúng tôi là chuyển từ vị thế tiếp nhận sang từng bước đồng kiến tạo tri thức và đóng góp vào các mạng lưới học thuật trên thế giới”.
Thời gian tới, Cục Hợp tác quốc tế tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ lớn:
- Quảng bá giáo dục Việt Nam ra thế giới một cách hệ thống, nâng cao nhận diện quốc tế qua các diễn đàn, mạng lưới học thuật và hoạt động xúc tiến giáo dục.
- Thu hút nguồn lực tri thức ngoài nước, bao gồm chuyên gia, nhà khoa học quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
- Mở rộng sự hiện diện của giáo dục Việt Nam ở nước ngoài, thúc đẩy hợp tác đào tạo, nghiên cứu và hiện diện học thuật tại các quốc gia đối tác.
Bà Thủy nhấn mạnh: “Thành công của ngoại giao giáo dục trong tương lai sẽ không được đo bằng số lượng biên bản ghi nhớ hay số lượng hoạt động quốc tế, mà bằng việc chúng ta thu hút được bao nhiêu tri thức, nhân tài và cơ hội phát triển cho đất nước”. Dài hạn, tầm nhìn là xây dựng Việt Nam thành trung tâm giáo dục, khoa học công nghệ và tri thức uy tín trong ASEAN.
Ngoại giao giáo dục ở đa cấp độ
Thạc sĩ Phạm Bạch Dương, Trưởng phòng Quan hệ quốc tế Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM (HCM-UTE), cho rằng ở cấp quốc gia, ngoại giao giáo dục quảng bá giáo dục Việt Nam; ở cấp cơ sở, nó thể hiện qua xây dựng quan hệ hợp tác nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực. Ông nói: “Chúng tôi tin mỗi dự án hợp tác thành công, mỗi sinh viên quốc tế lựa chọn trường và mỗi công trình nghiên cứu được thực hiện cùng đối tác quốc tế đều là một hình thức ngoại giao giáo dục hiệu quả”.
Tiến sĩ Lý Thiên Trang, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH), chia sẻ ngoại giao giáo dục giúp nhà trường kết nối, thấu hiểu đối tác, tạo niềm tin để hai bên “gặp” nhau ở không gian thứ ba, đồng kiến tạo giá trị, thúc đẩy hợp tác thực chất trong đào tạo và nghiên cứu.
Để ngoại giao giáo dục hiệu quả
Ông Guy Perring, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông của Etio Global, đánh giá việc coi giáo dục là yếu tố cốt lõi của ngoại giao là bước tiến đáng chú ý, tương tự cách các tổ chức quốc tế phát huy sức mạnh mềm qua giáo dục. Ông Mohd Ariffin Abu Hassan, Chủ tịch APAIE, lưu ý để ngoại giao giáo dục hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Ông dẫn ví dụ từ Malaysia: “Các cơ chế hợp tác này phải vận hành một cách thông suốt và được tất cả các trường cùng tham gia, cùng phát huy hiệu quả. Đó là yếu tố then chốt”.
