Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa lên tiếng cảnh báo rằng ông đang mất dần kiên nhẫn với Iran, khi tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz ngày càng trở nên phức tạp. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News phát sóng tối ngày 14 tháng 5, ông Trump tuyên bố: “Tôi không còn nhiều kiên nhẫn nữa. Họ nên đạt được thỏa thuận với Mỹ thì hơn”.
Quan điểm bất ngờ về uranium làm giàu
Đáng chú ý, khi đề cập đến kho uranium làm giàu của Iran, ông Trump bất ngờ cho rằng Mỹ không nhất thiết phải kiểm soát số vật liệu này, vì chúng chỉ mang tính biểu tượng. “Tôi không nghĩ điều đó cần thiết, ngoại trừ yếu tố quan hệ công chúng. Dĩ nhiên, tôi sẽ cảm thấy tốt hơn nếu có được nó. Nhưng theo tôi, điều này chủ yếu mang ý nghĩa quan hệ công chúng nhiều hơn”, ông Trump nói.
Trong các cuộc đàm phán trước đó với Tehran, Washington luôn yêu cầu Iran bàn giao uranium làm giàu và chấm dứt hoạt động làm giàu hạt nhân. Đổi lại, Tehran yêu cầu Mỹ dỡ bỏ trừng phạt, bồi thường thiệt hại chiến tranh và công nhận quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.
Cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc
Ông Trump trả lời phỏng vấn Fox News ngay sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong ngày 14 tháng 5. Tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung, hai bên đã thống nhất về sự cần thiết phải duy trì hoạt động thông suốt tại eo biển Hormuz. Trung Quốc hiện là đối tác quan trọng của Iran và cũng là khách hàng mua dầu lớn nhất của Tehran.
Diễn biến mới trên eo biển Hormuz
Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang khi ngày 14 tháng 5, một tàu hàng của Ấn Độ bị đánh chìm ngoài khơi Oman. Ấn Độ lên án vụ tấn công và cho biết toàn bộ 14 thành viên thủy thủ đoàn đã được lực lượng bảo vệ bờ biển Oman giải cứu. Công ty tư vấn an ninh hàng hải Vanguard nhận định con tàu nhiều khả năng bị trúng tên lửa hoặc máy bay không người lái, gây ra vụ nổ lớn.
Trong một vụ việc khác, cơ quan an ninh hàng hải Anh UKMTO cho biết một nhóm người đã đổ bộ lên một con tàu khác đang neo đậu ngoài khơi cảng Fujairah của UAE và điều hướng tàu về phía Iran. Theo Vanguard, con tàu nhiều khả năng đã bị lực lượng Iran kiểm soát khi đang neo đậu.
Bế tắc ngoại giao
Hiện nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc sau khi cả hai bên đều bác bỏ đề xuất của nhau. Theo Reuters, Iran dường như đang đạt được các thỏa thuận riêng với một số quốc gia để cho phép tàu của họ đi qua eo biển. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết 30 tàu đã đi qua eo biển Hormuz kể từ tối 13 tháng 5. Con số này vẫn thấp hơn nhiều mức khoảng 140 tàu mỗi ngày trước chiến sự, nhưng được xem là tăng đáng kể nếu được xác nhận.
Đánh giá từ quân đội Mỹ
Trong phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ ngày 14 tháng 5, Đô đốc Brad Cooper nhận định khả năng của Iran trong việc đe dọa các nước láng giềng và lợi ích của Mỹ trong khu vực đã “suy giảm đáng kể”. “Họ không còn có thể đe dọa các đối tác trong khu vực hay Mỹ như trước đây trên mọi phương diện”, ông Cooper nói. Tuy nhiên, vị đô đốc từ chối phản hồi các thông tin từ Reuters rằng Iran vẫn duy trì đáng kể năng lực tên lửa và máy bay không người lái.
