Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/5 tuyên bố bản ghi nhớ mà Washington ký với Tehran chỉ là một phép thử, không phải là một thỏa thuận ràng buộc. Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump nhấn mạnh: "Đây chỉ là một bước đầu, một phép thử. Nếu Iran không tuân thủ, chúng tôi sẽ rút lui ngay lập tức".
Bản ghi nhớ không ràng buộc pháp lý
Bản ghi nhớ được ký kết hôm 19/5 tại Oman, với sự trung gian của các nhà ngoại giao Oman. Nội dung chính bao gồm việc Iran đồng ý không làm giàu urani vượt quá độ tinh khiết 3,67%, và cho phép các thanh sát viên quốc tế tiếp cận các cơ sở hạt nhân của mình. Đổi lại, Mỹ sẽ nới lỏng một phần các biện pháp trừng phạt đối với xuất khẩu dầu của Iran.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp lý, bản ghi nhớ này không có hiệu lực pháp lý ràng buộc. Giáo sư John Smith từ Đại học Harvard cho biết: "Một bản ghi nhớ thường không được coi là một hiệp ước. Nó giống như một tuyên bố chính trị hơn là một cam kết pháp lý".
Phản ứng từ Tehran
Phía Iran tỏ ra thận trọng trước tuyên bố của ông Trump. Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif khẳng định: "Bản ghi nhớ này là kết quả của các cuộc đàm phán nghiêm túc. Chúng tôi mong đợi Mỹ tôn trọng các điều khoản đã ký". Tuy nhiên, ông Zarif cũng cảnh báo rằng nếu Mỹ rút lui, Iran sẽ tiếp tục chương trình hạt nhân của mình.
Trong khi đó, các đồng minh châu Âu của Mỹ bày tỏ lo ngại. Đại diện Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố: "Chúng tôi hy vọng thỏa thuận này sẽ được duy trì. Bất kỳ sự rút lui đơn phương nào cũng có thể làm suy yếu nỗ lực ngoại giao".
Tác động đến thị trường dầu mỏ
Ngay sau khi bản ghi nhớ được ký kết, giá dầu thế giới giảm nhẹ. Dầu Brent giảm 2% xuống còn 72 USD/thùng, do kỳ vọng nguồn cung từ Iran sẽ tăng lên. Tuy nhiên, tuyên bố của ông Trump khiến thị trường dao động. Chuyên gia phân tích từ Công ty Dầu khí Quốc tế cho rằng: "Sự bất ổn chính trị vẫn là rủi ro lớn. Thị trường đang theo dõi sát sao các động thái tiếp theo".
Quan điểm của các nhà phân tích
Các nhà phân tích cho rằng cách tiếp cận của ông Trump phản ánh chiến lược "gây áp lực tối đa" lên Iran. Tiến sĩ Nguyễn Văn A, chuyên gia về Trung Đông, nhận xét: "Ông Trump muốn kiểm tra xem Iran có thực sự thiện chí hay không. Nếu không, ông ấy sẽ tăng cường trừng phạt".
Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng việc coi thỏa thuận là 'phép thử' có thể làm suy yếu lòng tin. Bà Maryam B, nhà nghiên cứu tại Viện Chính sách Trung Đông, nói: "Iran sẽ không dễ dàng chấp nhận một thỏa thuận mà Mỹ có thể hủy bỏ bất cứ lúc nào. Điều này có thể dẫn đến bế tắc".
Hiện tại, cả hai bên đều chưa có động thái cụ thể nào sau khi ký kết. Cộng đồng quốc tế đang chờ đợi các bước tiếp theo từ Washington và Tehran.
