Ngày 11.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ các đề xuất hòa bình mới nhất từ Iran, mô tả chúng là 'ngu ngốc'. Ông phủ nhận chịu áp lực trong nước phải đạt thỏa thuận, đồng thời chỉ trích thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 7.4 là 'yếu nhất' và ví nó như một bệnh nhân 'chỉ còn khoảng 1% cơ hội sống sót'. Phát biểu được đưa ra sau khi ông đọc 'thứ rác rưởi' mà Iran gửi, theo Reuters.
Phản ứng từ Iran
Iran bảo vệ lập trường của mình. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baqaei, gọi các đề xuất của Tehran là 'hợp lý, có trách nhiệm và hào phóng', đồng thời khẳng định khả năng đạt thỏa thuận vẫn còn. Tuy nhiên, Thiếu tướng Mohammad Ali Jafari, cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tuyên bố sẽ không có thêm đàm phán nếu chiến sự chưa chấm dứt, lệnh trừng phạt chưa được dỡ bỏ, tài sản bị phong tỏa chưa được giải ngân, thiệt hại chưa được bồi thường và chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz chưa được công nhận.
Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, nhấn mạnh Mỹ 'không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận' đề xuất 14 điểm của Tehran, đồng thời cảnh báo lực lượng vũ trang sẵn sàng đáp trả mọi hành động gây hấn. Nghị sĩ Mostafa Taheri cho biết phí quá cảnh mới tại eo biển Hormuz có thể mang lại 15 tỉ USD mỗi năm, tương đương gần một phần ba doanh thu dầu mỏ của Iran.
Tác động đến thị trường năng lượng
Bế tắc tại Hormuz gây sức ép lên thị trường năng lượng. Giá dầu Brent tăng 3%, lên hơn 104 USD/thùng, khi tuyến đường thủy gần như bị đóng hoàn toàn. Bà Kathleen Brooks, Giám đốc nghiên cứu tại XTB, nhận định giá dầu phản ứng mạnh với mọi tín hiệu liên quan đến khả năng mở lại eo biển. Theo IMO, gần 1.500 tàu chở dầu và 20.000 thủy thủ mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư, nguồn cung nước, thực phẩm và nhiên liệu có thể cạn kiệt. Liên Hiệp Quốc lo ngại việc phân bón không thể vận chuyển qua Hormuz có thể làm trầm trọng thêm khủng hoảng lương thực.
Nỗ lực quốc tế
Anh và Pháp dự kiến ngày 12.5 tổ chức cuộc họp với khoảng 40 bộ trưởng quốc phòng để thảo luận thành lập lực lượng đặc nhiệm bảo vệ tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận. Cùng ngày, Mỹ áp đặt thêm trừng phạt đối với cá nhân và công ty hỗ trợ Iran vận chuyển dầu sang Trung Quốc, nhằm cắt nguồn tài trợ cho chương trình quân sự và hạt nhân của Tehran.
Diễn biến xảy ra trước cuộc gặp dự kiến giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 14-15.5. Theo Reuters, ông Trump có thể gây sức ép để Bắc Kinh hỗ trợ tháo gỡ bế tắc với Iran và thúc đẩy mở lại eo biển Hormuz.
