Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 20/7 tuyên bố nước này đang ở trong tình trạng 'chiến tranh toàn diện' với Mỹ, giữa lúc căng thẳng leo thang đe dọa an ninh khu vực và thị trường năng lượng.
Iran tuyên bố chiến tranh toàn diện
Theo đài NDTV dẫn tuyên bố của Văn phòng Tổng thống Iran, ông Pezeshkian nói: 'Theo thực tế, Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện tham gia một cuộc chiến tranh toàn diện'. Ông nhấn mạnh rằng 'chúng ta phải nhìn nhận thực tế và chấp nhận những hệ quả tất yếu của sự kháng cự này'. Tổng thống Iran cho rằng 'mặt trận quan trọng nhất hiện nay là nền kinh tế và đời sống của người dân'. Ông cảnh báo: 'Nếu sức ép kinh tế làm nảy sinh những trăn trở trong xã hội và làn sóng đó lan rộng, nguồn lực xã hội to lớn mà người dân đã tạo dựng để ủng hộ nhà nước có thể bị tổn hại'.
Mỹ tăng cường quân sự tại Trung Đông
Cùng ngày, tờ Washington Post dẫn các nguồn thạo tin cho biết Mỹ và Iran đang ở bên bờ vực của một cuộc xung đột toàn diện. Washington đang tăng cường triển khai khí tài phục vụ chiến dịch không kích tại Trung Đông. Lầu Năm Góc xác nhận ít nhất 3 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng sau khi các lực lượng Iran tiến hành tấn công đáp trả nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ trong khu vực, nâng tổng số người thiệt mạng lên 17 kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran ngày 28/2. Theo New York Times, lực lượng Mỹ đã nhiều lần hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran trong tuần qua, khiến hàng chục binh sĩ bị thương và một số trực thăng Black Hawk bị hư hại.
Lầu Năm Góc đang tăng số lượng máy bay quân sự triển khai tại Trung Đông, theo Washington Post. 'Mỹ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến quy mô lớn hơn', một quan chức Mỹ giấu tên nói. Động thái này diễn ra trong bối cảnh có những cảnh báo về việc lượng dự trữ tên lửa và đạn đánh chặn phòng không đang cạn kiệt dần. Các chuyên gia quân sự cho rằng Washington vẫn chưa sẵn sàng cho khả năng tiến hành chiến dịch trên bộ ở Iran. CNN đưa tin Mỹ dự kiến điều thêm tiêm kích F-16 và F-35 từ các căn cứ ở châu Âu, cùng nhiều máy bay tiếp dầu trên không tới Trung Đông. Tuần trước, Tổng thống Trump đã nhận báo cáo tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng về phương án tăng cường chiến dịch quân sự, bao gồm kiểm soát đảo Kharg hoặc không kích các cơ sở hạt nhân của Iran.
Ngoại giao song hành cùng quân sự
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei, các hoạt động trao đổi ngoại giao giữa Tehran và Mỹ hiện vẫn được tiến hành thông qua các bên trung gian quốc tế. Tại cuộc họp báo ở Tehran hôm 20/7, ông Baghaei nói: 'Chúng tôi đã nhận được thông điệp từ các bên trung gian. Dù không đi sâu vào chi tiết, nhưng điều quan trọng là ngành ngoại giao đang hoạt động rất tích cực trong những ngày qua và đã tiếp nhận nhiều đề xuất về việc giảm leo thang căng thẳng và chấm dứt giao tranh'. Ông khẳng định: 'Trong lúc quân đội kiên quyết đáp trả các hành động gây hấn từ Mỹ, ngành ngoại giao cũng ý thức rõ vai trò và nỗ lực hết mình làm tròn phận sự'. Trước câu hỏi liệu cánh cửa đàm phán với Washington đã đóng lại, ông Baghaei gạt bỏ: 'Tôi không đồng tình với quan điểm phải chọn lựa giữa chiến tranh và ngoại giao. Cả hai đều là công cụ để chúng tôi bảo vệ lợi ích quốc gia'. Tuy nhiên, ông cảnh báo Tehran sẽ không thực thi thỏa thuận gồm 14 điểm sau khi Washington 'vi phạm thỏa thuận này'.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đưa ra cáo buộc tương tự và cho biết Iran 'không tuân thủ' kế hoạch. Khi phát biểu với các phóng viên hôm 19/7, ông nói: 'Họ không thể có một bản ghi nhớ còn hiệu lực nếu họ đang vi phạm các điều khoản'. Ông Rubio khẳng định Qatar và các bên trung gian vẫn đang tích cực để ngăn chặn leo thang căng thẳng. Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth cho biết sự tổn thất của hai binh sĩ Mỹ sẽ làm tăng thêm quyết tâm của Washington. Đến nay, hơn 400 quân nhân Mỹ đã bị thương trong cuộc xung đột Iran, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ.
Bà Ellie Geranmayeh, chuyên gia nghiên cứu về Iran tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu, cho rằng đây là thời điểm bắt buộc cả hai bên phải định hình lại chiến lược. Theo bà, nếu không nhanh chóng khôi phục các tiến trình thương lượng, nguy cơ xung đột vượt tầm kiểm soát sẽ ngày một cận kề.
