Iran ngày 13/5 đã lên tiếng chỉ trích việc Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ các đề xuất hòa bình từ Tehran, cho rằng Washington dường như không chấp nhận bất kỳ điều gì ngoài một “lá thư đầu hàng”. Hiện tại, Mỹ và Iran vẫn duy trì các cuộc đàm phán gián tiếp sau khi đạt được lệnh ngừng bắn mong manh hồi tháng trước, nhằm kết thúc nhiều tuần giao tranh căng thẳng. Tuy nhiên, ông Trump liên tục bác bỏ các đề xuất từ Tehran, khẳng định Iran đã thất bại về quân sự và phải chấp nhận các điều kiện do Mỹ đưa ra để giải quyết khủng hoảng.
Phản ứng của Iran
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi đã viết trên mạng xã hội X hôm 13/5: “Khi một bên trực tiếp tham gia chiến tranh, phong tỏa, trừng phạt và đe dọa sử dụng vũ lực lại bác bỏ phản hồi của Iran chỉ vì đó không phải là một lá thư đầu hàng, điều đó cho thấy vấn đề không nằm ở hòa bình mà là áp đặt ý chí chính trị bằng đe dọa và sức ép”. Ông Gharibabadi cho biết các yêu cầu của Tehran, bao gồm bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ cuối tháng 2, bảo đảm không tái diễn hành động quân sự và công nhận các quyền chủ quyền của Iran, chỉ là “những điều kiện tối thiểu cần thiết cho bất kỳ thỏa thuận nghiêm túc và bền vững nào theo Hiến chương Liên Hợp Quốc”.
Yêu cầu từ Mỹ
Trong khi đó, Washington nhiều lần yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium, khôi phục tự do hàng hải không hạn chế qua eo biển Hormuz và chấp nhận thêm các điều kiện an ninh khác như một phần của thỏa thuận. Về phía Tehran, nước này khẳng định sẽ tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược sống còn đối với thị trường năng lượng toàn cầu - đồng thời duy trì hệ thống thu phí hàng hải được áp dụng trong thời gian xung đột như một phần trong chiến lược phòng thủ. Iran cũng nhấn mạnh việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình là quyền hợp pháp theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).
Tình hình căng thẳng leo thang
Trong bối cảnh các nỗ lực hòa giải do Pakistan làm trung gian rơi vào bế tắc, chính quyền ông Trump đã triển khai phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, khiến thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục chao đảo. Giữa lúc xuất hiện đồn đoán Mỹ có thể nối lại chiến dịch quân sự quy mô lớn, ông Trump tuần trước cảnh báo rằng mọi người sẽ biết lệnh ngừng bắn sụp đổ khi chứng kiến “một ánh chớp lớn phát ra từ Iran”.
Tình hình căng thẳng Trung Đông vẫn dai dẳng khi Tổng thống Trump đang có chuyến thăm Bắc Kinh. Trong một cuộc điện đàm với người đồng cấp Pakistan vào thứ Ba, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã hối thúc Islamabad đẩy nhanh các nỗ lực trung gian “để góp phần vào việc mở cửa Eo biển Hormuz và sớm khôi phục hòa bình khu vực”.
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio mô tả Bắc Kinh là “thách thức chính trị hàng đầu” của Washington nhưng nói thêm rằng “đó cũng là mối quan hệ quan trọng nhất mà chúng ta cần quản lý”. Ông nói: “[Trung Quốc là] một quốc gia lớn, hùng mạnh... Chúng ta sẽ có những lợi ích xung đột, và để duy trì hòa bình và ổn định trên thế giới, chúng ta sẽ phải quản lý những điều đó”.
Cảnh báo về hạt nhân
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cảnh báo rằng Iran đang tiến gần đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân ở mức “đáng báo động”. Trong khi đó, Mỹ dường như mất đà tại Iran khi chiến dịch “gây áp lực tối đa” nhằm buộc Iran phải lùi bước lại bị cuốn vào thế giằng co khó thoát với Tehran.
