Quan hệ quốc tế (IR) không chỉ đơn thuần là hợp tác với đối tác mà còn bao gồm quản lý, ứng phó và đối trọng với các chủ thể khác thông qua ngoại giao, chính sách đối ngoại và đàm phán. IR là công cụ chiến lược giúp duy trì môi trường hòa bình, thu hút đầu tư, công nghệ và định hình các quy tắc quốc tế.
Vai trò chiến lược của IR đối với Việt Nam
Ở Việt Nam, bên cạnh quyền lực cứng, IR được xem là quyền lực mềm quyết định thành công trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sự ủng hộ của bạn bè quốc tế trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954-1975) đã tạo nên sức mạnh tổng hợp. Chủ tịch Hồ Chí Minh trong di chúc dự kiến sau thống nhất sẽ đi thăm và cảm ơn các nước anh em, thể hiện tư duy chiến lược về tầm quan trọng của IR.
Sau hơn 40 năm đổi mới, hội nhập quốc tế mang lại thành tựu to lớn. Việt Nam tham gia sâu rộng vào đời sống kinh tế, chính trị quốc tế, mở rộng quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với nhiều quốc gia, nâng cao vị thế và uy tín trên trường quốc tế. IR giữ vai trò trọng yếu trong bảo vệ chủ quyền, an ninh và phát triển kinh tế.
Ba nội dung cơ bản của IR
Chính sách đối ngoại
Chính sách đối ngoại tập trung xây dựng quan hệ song phương và đa phương nhằm bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Việt Nam đã nâng tổng số đối tác chiến lược toàn diện lên 14 quốc gia, bao gồm toàn bộ năm nước thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Trong kỷ nguyên công nghệ mới, cần xây dựng chính sách phát triển hạ tầng truyền thông quốc tế, an ninh kỹ thuật số và lan tỏa văn hóa dân tộc.
Hội nhập quốc tế
Hội nhập quốc tế là hình thức hợp tác phát triển cao, kết hợp các khía cạnh quốc gia với chuẩn mực quốc tế. Trước xu hướng bảo hộ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, Việt Nam cần thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW, chuyển từ hội nhập kinh tế sang hội nhập toàn diện, sâu rộng, chủ động và chất lượng cao. Cần tăng cường kết nối thương mại, tài chính, thu hút FDI, xây dựng hệ thống thuế quan phù hợp và chuẩn bị cho vai trò chủ nhà APEC 2027.
Phát triển bền vững
IR cấu thành vốn xã hội quan trọng, là tài sản vô hình thúc đẩy hợp tác và lợi ích kinh tế. Cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo kỹ năng IR, nâng cao phẩm chất lãnh đạo gắn với ngoại giao. Các nhà lãnh đạo cần đàm phán hiệu quả với cả đối tác và đối thủ, đồng thời tham gia định hình luật chơi khu vực và quốc tế. Ngoài ra, hợp tác quốc tế về biến đổi khí hậu là cần thiết để xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và cơ sở hạ tầng bền vững.
