Ông Trump thường 'quay xe phút chót' sau khi đưa ra tuyên bố cứng rắn
Theo New York Times, các chỉ huy quân sự thường không công khai các động thái quân sự sắp tiến hành nhằm tránh làm lộ thông tin giúp đối phương có sự chuẩn bị. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth, luật ngầm này đã bị đảo ngược. Trong chiến sự Iran, ông Trump và ông Hegseth sẵn sàng công khai thời điểm và cách thức Washington tiến hành các cuộc tấn công.
Ông Trump thích 'nói trước'
Ngày 11/6, ông Trump đăng trên mạng xã hội lời đe dọa rằng Mỹ sẽ tấn công Iran 'rất mạnh', thậm chí còn cho biết các cuộc tấn công sẽ diễn ra vào tối cùng ngày. Đảo Kharg - trung tâm của ngành kinh tế dầu mỏ Iran - có thể trở thành mục tiêu. Thời gian và địa điểm đều được tiết lộ. Ngày 10/6, ông Trump cũng đưa ra tuyên bố tương tự. Vài giờ sau, các máy bay chiến đấu của Mỹ cùng tên lửa Tomahawk tấn công hàng chục hệ thống radar, phòng không và các mục tiêu quân sự khác của Iran quanh eo biển Hormuz.
Ngày 10/6, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng bất ngờ báo trước về các đợt không kích: 'Những cuộc tấn công diễn ra tối nay sẽ rất mạnh mẽ, rất rõ ràng. Nếu diễn ra vào tối mai, các cuộc tấn công cũng sẽ rất mạnh mẽ và rõ ràng'. Ông Hegseth nói với các phóng viên tại trụ sở Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ở Tampa, Florida.
Không khó đoán, ông Trump và ông Hegseth cùng công khai báo trước các cuộc tấn công nhằm gây sức ép buộc Tehran phải đi đến thỏa thuận, mở lại eo biển Hormuz. 'Tổng thống Trump là một nhà đàm phán, nhà đàm phán giỏi nhất thế giới. Iran sẽ khôn ngoan hơn nếu biết chấp nhận. Nếu không, họ sẽ phải đối mặt với những kế hoạch mà tôi vừa có cơ hội được chứng kiến', ông Hegseth nói.
Đến chiều 11/6, ông Trump tiếp tục đăng tải trên mạng xã hội, thông báo rằng ông đã hủy bỏ kế hoạch không kích và ném bom nhằm vào Iran trong ngày hôm đó. Trước đây, giới quan sát thường cho rằng ông Trump lại 'quay xe phút chót'. Nhưng khi ông nhiều lần 'nói trước' để rồi 'bước không qua', giới phân tích hiểu rằng ông cần gây sức ép ở một số thời điểm then chốt. Sau khi tuyên bố hủy kế hoạch, ông Trump cũng tiết lộ Mỹ và Iran có thể sẽ ký thỏa thuận hòa bình ngay cuối tuần này. Dù người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định Tehran vẫn chưa đi đến quyết định cuối cùng, tuyên bố của ông Trump vẫn là một tín hiệu tích cực cho tiến trình đàm phán.
Ông Trump không 'nói chơi'
Thực tế cho thấy ông Trump không chỉ toàn đe dọa suông. Ở một số thời điểm, lực lượng Mỹ thực sự tận dụng các đòn tấn công để gây sức ép đối với Tehran. Ngày 10/6, Tổng thống Trump ra lệnh tiến hành các cuộc tấn công mới sau khi cáo buộc Tehran 'câu giờ' và không chịu nhượng bộ. 'Họ xem chúng ta như những kẻ dễ bị lợi dụng', ông Trump nói. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cũng nhấn mạnh: 'Nếu cần phải đàm phán bằng bom đạn, chúng tôi sẽ đàm phán bằng bom đạn'.
Tình hình tại Trung Đông đã chuyển từ lệnh ngừng bắn mong manh sang thế đối đầu mạo hiểm, khi cả Mỹ và Iran đều thử xem liệu các đòn quân sự qua lại có thể làm thay đổi chiến thuật đàm phán của đối phương hay không. Làn sóng không kích mới của Mỹ phản ánh hai yếu tố: thứ nhất, ông Trump ngày càng thất vọng vì tiến trình đàm phán chậm chạp; thứ hai, ông tin rằng đối đầu cũng là cách hay để buộc đối phương nhượng bộ.
Đợt tấn công ngày 10/6 diễn ra sau loạt đòn đánh khác nhằm vào Iran trong ngày 9/6, đáp trả việc một trực thăng Apache của Mỹ nghi bị Tehran bắn hạ. Thực tế, ông Trump không có lựa chọn khác, bởi nếu không có phản ứng nào, Mỹ dễ bị hiểu là đang yếu thế. Nhưng mỗi lần ông Trump lựa chọn hành động quân sự, nguy cơ xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát lại tăng lên.
Tuy vậy, các quan chức Mỹ cũng thường 'vừa đấm, vừa xoa', họ phát tín hiệu đủ để đối phương hiểu rằng họ không muốn phát động trở lại một cuộc chiến toàn diện với Iran. Ông Hegseth công khai khẳng định các động thái quân sự mới đây là nhằm 'thiết lập điều kiện', 'không phải vì muốn khởi động lại điều mà chúng tôi không cần phải khởi động lại'. Thoạt nhìn, các cuộc tấn công qua lại giữa Mỹ và Iran dường như làm suy yếu lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, thỏa thuận ngừng bắn hiện nay giống một sự hiểu ngầm để các bên giữ các cuộc đối đầu ở ngưỡng nhất định, tránh quay trở lại chiến tranh toàn diện. Trong bối cảnh ấy, đôi khi ông Trump buộc phải ra 'đòn gió' kết hợp với hành động thực tế để gây sức ép trong quá trình hướng đến thỏa thuận.
