Cựu Tổng tư lệnh quân đội Ukraine, hiện là Đại sứ tại Anh, Valery Zaluzhnyi, mới đây đã gây chú ý khi tuyên bố rằng Kyiv không có triển vọng gia nhập NATO, dù mục tiêu này đã được ghi trong hiến pháp nước này. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine vẫn đang diễn ra căng thẳng và những bất đồng giữa Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng giới quân sự cấp cao ngày càng lộ rõ.
Quan điểm của cựu Tổng tư lệnh Ukraine
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn gần đây, ông Zaluzhnyi, người từng giữ cương vị Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine cho đến đầu năm 2024, cho rằng việc Ukraine gia nhập NATO là điều khó xảy ra. Ông nhấn mạnh: “Không có triển vọng nào về việc Ukraine gia nhập NATO trong tương lai gần”. Tuyên bố này trái ngược với lập trường chính thức của chính phủ Ukraine, vốn luôn khẳng định việc gia nhập liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu là ưu tiên hàng đầu.
Theo ông Zaluzhnyi, mặc dù hiến pháp Ukraine quy định rõ về việc gia nhập NATO, nhưng thực tế cho thấy các thành viên NATO vẫn còn nhiều e ngại và chưa sẵn sàng kết nạp một quốc gia đang trong tình trạng xung đột. Ông cũng ám chỉ rằng các cuộc thảo luận về vấn đề này có thể sẽ kéo dài và không có kết quả cụ thể trong thời gian ngắn.
Bối cảnh và những bất đồng nội bộ
Phát biểu của cựu Tổng tư lệnh được đưa ra trong bối cảnh Ukraine đang phải đối mặt với nhiều thách thức trên chiến trường. Xung đột với Nga đã kéo dài hơn hai năm, gây tổn thất nặng nề về người và của. Trong khi đó, viện trợ quân sự từ phương Tây tuy lớn nhưng vẫn chưa đủ để giúp Ukraine giành lại toàn bộ lãnh thổ.
Ngoài ra, giữa ông Zaluzhnyi và Tổng thống Zelensky được cho là đã có những bất đồng về chiến lược quân sự và cả vấn đề chính trị. Việc ông Zaluzhnyi bị thay thế vào tháng 2/2024 được nhiều nhà phân tích coi là hệ quả của những khác biệt này. Dù vậy, ông vẫn được coi là một nhân vật có uy tín lớn trong quân đội và người dân Ukraine.
Phản ứng và ý nghĩa
Ngay sau khi tuyên bố của ông Zaluzhnyi được công bố, nhiều quan chức Ukraine và chuyên gia quốc tế đã lên tiếng bày tỏ quan điểm trái chiều. Một số cho rằng đây là một cái nhìn thực tế, trong khi số khác lo ngại rằng phát biểu này có thể làm suy yếu nỗ lực ngoại giao của Kyiv nhằm thuyết phục NATO tăng cường hỗ trợ.
Chuyên gia phân tích quân sự tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) nhận định: “Việc một nhân vật cấp cao như ông Zaluzhnyi thừa nhận điều này có thể tác động đến tâm lý của các nhà lãnh đạo NATO, khiến họ thận trọng hơn trong các cam kết với Ukraine”. Tuy nhiên, Tổng thống Zelensky vẫn khẳng định mục tiêu gia nhập NATO là bất biến, và Ukraine sẽ tiếp tục theo đuổi con đường này.
Triển vọng tương lai
Hiện tại, Ukraine vẫn đang trong quá trình cải cách quân đội và nền kinh tế để đáp ứng các tiêu chuẩn của NATO. Tuy nhiên, với việc xung đột chưa có hồi kết và những chia rẽ nội bộ, khả năng Kyiv sớm trở thành thành viên của liên minh này vẫn còn rất xa vời. Phát biểu của ông Zaluzhnyi một lần nữa đặt ra câu hỏi về tương lai của Ukraine trong trật tự an ninh châu Âu, đặc biệt khi các cường quốc như Mỹ và Đức vẫn thận trọng trong việc mở rộng NATO về phía Đông.
Dư luận quốc tế sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ những diễn biến tiếp theo, bởi bất kỳ thay đổi nào trong lập trường của Ukraine về NATO đều có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cục diện an ninh khu vực và quan hệ giữa Nga và phương Tây.
