Chuyến thăm Australia vào đầu tháng 5/2026 của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã gặt hái nhiều “quả ngọt”, góp phần nâng tầm mối quan hệ Đối tác chiến lược đặc biệt giữa hai nước. Trong cuộc họp báo tại thủ đô Canberra, bà Sanae nhấn mạnh rằng bên cạnh việc củng cố mối quan hệ tin cậy cá nhân, chuyến công du này còn thúc đẩy hợp tác cụ thể giữa Tokyo và Canberra, hướng tới mục tiêu nâng cao tính tự chủ và khả năng chống chịu, từ đó cùng nhau giúp khu vực trở nên mạnh mẽ và thịnh vượng hơn.
Những thỏa thuận quan trọng
Trong khuôn khổ chuyến thăm, lãnh đạo hai nước đã ra Tuyên bố chung về Hợp tác an ninh kinh tế và Tuyên bố chung về Hợp tác khoáng sản thiết yếu, chính thức đưa lĩnh vực khoáng sản thiết yếu trở thành trụ cột then chốt trong quan hệ kinh tế song phương. Hai bên cũng nhất trí đẩy mạnh hợp tác trong các ngành công nghệ cốt lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và công nghệ sinh học, qua đó hỗ trợ phục hồi và tăng trưởng kinh tế khu vực.
Lý do chọn Australia
Có nhiều lý do khiến Thủ tướng Nhật Bản chọn Australia là điểm đến trong chuyến công du lần này. Năm 2026 đánh dấu mốc kỷ niệm 50 năm Hiệp ước cơ bản về hữu nghị và hợp tác giữa hai nước. Trong bối cảnh tình hình toàn cầu biến động, mối quan hệ Nhật Bản-Australia càng có ý nghĩa quan trọng, tạo sức mạnh để ứng phó hiệu quả các thách thức chung. Hai bên tập trung thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực công nghệ, vốn được xem là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế toàn cầu, khẳng định quyết tâm thích ứng với làn sóng chuyển đổi công nghệ và cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.
Đánh giá từ chuyên gia
Ông Hayley Channer, Giám đốc Chương trình An ninh kinh tế tại Trung tâm Nghiên cứu Mỹ thuộc Đại học Sydney, nhận định Hội nghị thượng đỉnh Nhật Bản-Australia vừa qua đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi cả hai nước nổi lên như những “chủ thể dẫn dắt” trong ứng phó thách thức an ninh kinh tế. Quan hệ đối tác kinh tế chặt chẽ giữa Australia và Nhật Bản vừa là nền tảng cho an ninh năng lượng của hai bên, vừa được coi như “mỏ neo” cho sự ổn định ở toàn khu vực. Australia hiện đáp ứng tới 40% lượng khí thiên nhiên hóa lỏng sử dụng tại Nhật Bản, trong khi Australia phụ thuộc phần lớn vào nhiên liệu bay và dầu diesel từ Nhật Bản và các nước châu Á khác.
Hợp tác an ninh và khu vực
Về khía cạnh an ninh, Australia là một “mắt xích” không thể thiếu trong Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) mà Nhật Bản theo đuổi. Các nhà lãnh đạo hai nước đã trao đổi sâu rộng về tình hình khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Trong bối cảnh quốc tế phức tạp, hai bên nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của hợp tác với Mỹ, đồng thời nhất trí củng cố các khuôn khổ đa phương như Nhóm Bộ Tứ (Quad) và cơ chế hợp tác ba bên Nhật Bản-Mỹ-Australia. Hợp tác an ninh giữa hai nước cũng chứng kiến bước tiến mới, nổi bật là thỏa thuận đóng tàu chiến cho Australia, thể hiện sự tin cậy chiến lược sâu sắc hơn.
Thúc đẩy chính sách ngoại giao chủ động để bảo đảm an ninh, ổn định khu vực là ưu tiên của nữ Thủ tướng Nhật Bản thời gian qua. Với Nhật Bản, Australia không chỉ là đối tác song phương quan trọng mà còn là trụ cột cho sự ổn định ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Mối quan hệ Nhật Bản-Australia ngày càng phát triển, nâng cao vị thế của cả hai nước và đóng góp vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng toàn khu vực.
