Cam kết mạnh mẽ từ Hoa Kỳ
Tại Hội nghị, các Bộ trưởng ghi nhận những phát triển tích cực trong quan hệ và hợp tác ASEAN-Hoa Kỳ sau khi Kế hoạch hành động triển khai Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện (CSP) giai đoạn 2021-2025 hoàn thành. Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Marco Rubio tái khẳng định cam kết “ủng hộ 100%” vai trò trung tâm của ASEAN, đồng thời đánh giá Đông Nam Á là động lực tăng trưởng toàn cầu của thế kỷ 21, gắn kết trực tiếp với lợi ích của Hoa Kỳ tại khu vực.
Ông Rubio cam kết tiếp tục các khoản đầu tư và viện trợ quan trọng cho khu vực, tập trung vào chuỗi cung ứng bền vững, kinh tế số và an ninh năng lượng. Hoa Kỳ sẽ hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng của ASEAN, kết nối lưới điện và hợp tác năng lượng hạt nhân dân sự.
Hướng tới kỷ niệm 50 năm đối thoại
Các Bộ trưởng khẳng định ưu tiên hoàn tất Chương trình công tác toàn diện triển khai Tuyên bố Tầm nhìn chung ASEAN-Hoa Kỳ năm 2025. Hai bên hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ đối thoại vào năm 2027 với nhiều hoạt động ý nghĩa, bao gồm khả năng tổ chức Hội nghị Cấp cao kỷ niệm ASEAN-Hoa Kỳ.
Các Bộ trưởng nhất trí đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực giá trị gia tăng cao nhằm làm sâu sắc hơn nữa quan hệ kinh tế. Hai bên cũng nhất trí thúc đẩy giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục-đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Hợp tác về y tế và quản lý thiên tai sẽ được mở rộng trong giai đoạn mới.
An ninh phi truyền thống và AOIP
Các Bộ trưởng nhất trí cần tiếp tục thúc đẩy triển khai các dự án cụ thể trong khuôn khổ Tài liệu quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP). Hợp tác ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống như khủng bố, tội phạm mạng, mua bán người, ma túy và lừa đảo trực tuyến sẽ được tăng cường.
ASEAN đánh giá cao cam kết của Hoa Kỳ ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và tích cực tham gia các cơ chế do ASEAN dẫn dắt. Hai bên ghi nhận đề xuất xây dựng Tuyên bố của Lãnh đạo ASEAN-Hoa Kỳ về “10 nguyên tắc công-tư trong phòng, chống lừa đảo trực tuyến”.
Đề xuất của Việt Nam
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đánh giá cao cam kết của Hoa Kỳ đối với hòa bình, ổn định và phát triển khu vực. Ông đề nghị hai bên sớm hoàn tất và triển khai hiệu quả Chương trình công tác toàn diện giai đoạn mới.
Về hợp tác kinh tế, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị thúc đẩy thương mại và đầu tư cởi mở, minh bạch, cùng có lợi, tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng và kết nối năng lượng khu vực. Ông cũng đề nghị Hoa Kỳ tiếp tục hỗ trợ hợp tác tiểu vùng Mê Công, nhất là trong quản lý nguồn nước, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển hạ tầng bền vững và nguồn nhân lực.
Lập trường về Biển Đông và Trung Đông
Trước diễn biến phức tạp của tình hình khu vực và quốc tế, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh, ổn định, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế. Ông đánh giá cao sự ủng hộ của Hoa Kỳ đối với lập trường nguyên tắc của ASEAN về vấn đề Biển Đông, đồng thời kêu gọi Hoa Kỳ tiếp tục hỗ trợ xây dựng cấu trúc khu vực cởi mở, bao trùm, minh bạch, tự cường và dựa trên luật lệ với ASEAN là trung tâm.
Về tình hình Trung Đông, Bộ trưởng kêu gọi các bên thúc đẩy đối thoại, khôi phục các tuyến giao thông an toàn, liên tục và không bị cản trở tại eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng lâu dài của việc bảo vệ tự do hàng hải, phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982.
