Tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định: chưa có quốc gia, địa phương, tổ chức hay doanh nghiệp nào phát triển thành công mà không thông qua hội nhập quốc tế dưới những hình thức phù hợp. Nhận định này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các địa phương trong việc xây dựng chiến lược đối ngoại riêng, gắn với lợi thế và định hướng phát triển của mình.
Thực trạng đối ngoại địa phương còn nhiều hạn chế
Thực tế cho thấy, nhóm tỉnh thành có kinh tế phát triển dẫn đầu cả nước thường có hoạt động đối ngoại hiệu quả. Tuy nhiên, không nhiều địa phương làm được điều này. Nhiều nơi chỉ tập trung giải quyết các sự vụ phát sinh có yếu tố nước ngoài, thiếu chiến lược dài hạn. Các đoàn công tác nước ngoài hằng năm thường nặng tính tham quan, học hỏi, ít tạo ra kết quả cụ thể.
Trong xu thế hội nhập hiện nay, để kinh tế phát triển, các địa phương cần có chiến lược giao thương quốc tế. Nhưng khi ngoại vụ chỉ lo sự vụ, gánh nặng sẽ dồn vào trung ương. Đại hội XIV của Đảng lần đầu tiên khẳng định đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, không chỉ riêng ngành ngoại giao.
Chiến lược đối ngoại phải phù hợp thực tế từng địa phương
Mỗi địa phương cần có chiến lược đối ngoại gắn với chiến lược phát triển, kèm kế hoạch hành động rõ điểm mạnh, điểm yếu và định hướng ưu tiên. Tránh tình trạng làm theo phong trào, địa phương nào cũng giống nhau. Ví dụ, Việt Nam đang đẩy mạnh kinh tế số, kinh tế xanh, nhưng định hướng phát triển của từng tỉnh phải phù hợp thực tế. Một tỉnh có nền kinh tế nhỏ không thể áp dụng định hướng công nghệ như TP.HCM; tỉnh miền núi hạn chế hạ tầng, giao thông, nhân lực thì không thể kêu gọi đầu tư dự án bán dẫn quy mô lớn từ nước ngoài.
Chiến lược cần dựa trên lợi thế sẵn có. Các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long có thể xuất khẩu nông sản như lúa gạo để kết nối đối tác quốc tế. Ngoại vụ tập trung hợp tác về khoa học công nghệ trong nông nghiệp, tận dụng doanh nghiệp, trường đại học, cơ sở nghiên cứu trên địa bàn. Điện Biên vừa ban hành Quyết định 1291/QĐ-UBND về sandbox sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số phát triển kinh tế tầm thấp dùng UAV/drone. Đây là cơ hội để địa phương kết nối với các cơ sở nghiên cứu, nhà cung cấp UAV/drone quốc tế, tối ưu hóa mô hình thử nghiệm.
Đề xuất nâng cao hiệu quả ngoại vụ địa phương
Nếu chiến lược đối ngoại của trung ương bám sát định hướng phát triển quốc gia, thì các tỉnh thành phải bám sát định hướng phát triển địa phương. Bộ Ngoại giao có thể hỗ trợ quá trình thực hiện. Các cơ quan ngoại vụ địa phương cần nâng tầm nhân lực đáp ứng hội nhập, tăng tính chủ động kết nối với các cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài.
