Ngày 13/5, chuyên cơ Không lực Một hạ cánh xuống sân bay Bắc Kinh, thu hút sự chú ý của toàn thế giới không chỉ bởi cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, mà còn bởi đội ngũ 16 CEO hàng đầu nước Mỹ tháp tùng. Trong số đó có những cái tên như Elon Musk (Tesla/SpaceX), Jensen Huang (Nvidia), Tim Cook (Apple), Larry Fink (BlackRock), cùng lãnh đạo của Meta, Visa, Mastercard, Goldman Sachs và Boeing. Tổng giá trị vốn hóa của các doanh nghiệp này ước tính vượt 10.000 tỷ USD, một quy mô hiếm thấy trong lịch sử ngoại giao Mỹ.
Ý nghĩa chiến lược của phái đoàn
Đây không chỉ là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh sau gần 10 năm, mà còn phản ánh tính toán chiến lược của Washington nhằm định hình lại quan hệ với Trung Quốc. Dù cạnh tranh gay gắt trong công nghệ, quân sự và địa chính trị, các tập đoàn lớn của Mỹ vẫn coi Trung Quốc là thị trường và mắt xích sản xuất không thể thay thế.
Tại sao doanh nghiệp Mỹ cần Trung Quốc?
Sự xuất hiện của CEO Nvidia Jensen Huang mang ý nghĩa biểu tượng lớn. Nvidia là trung tâm của cuộc bùng nổ AI toàn cầu, nhưng cũng là tâm điểm trong cuộc chiến công nghệ Mỹ-Trung. Washington đã hạn chế xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh vẫn là thị trường bán dẫn lớn nhất thế giới. Với Nvidia, mất Trung Quốc đồng nghĩa mất hàng chục tỷ USD doanh thu. Chuyến đi của Huang là nỗ lực duy trì đối thoại trong bối cảnh 'Chiến tranh Lạnh công nghệ'.
Tỷ phú Elon Musk phản ánh sự phụ thuộc sâu sắc của Mỹ vào chuỗi cung ứng Trung Quốc. Nhà máy Gigafactory tại Thượng Hải là tài sản chiến lược của Tesla, không chỉ bán xe mà còn phụ thuộc vào pin lithium, đất hiếm và linh kiện điện tử. Sự hiện diện của Musk cho thấy Washington hiểu rõ cuộc cạnh tranh không thể tách rời chuỗi cung ứng. Ông cũng cần Trung Quốc để phát triển hệ thống lái tự động hoàn toàn.
CEO Tim Cook là biểu tượng cho mối quan hệ phức tạp giữa Apple và Trung Quốc. Dù đã đa dạng hóa sản xuất sang Ấn Độ và Đông Nam Á, chưa quốc gia nào thay thế được hệ sinh thái sản xuất của Trung Quốc. Apple cũng coi Trung Quốc là thị trường tiêu dùng khổng lồ khi doanh số toàn cầu chững lại.
Giới tài chính tìm kiếm chỗ đứng
Sự có mặt của Larry Fink và các lãnh đạo Phố Wall cho thấy dòng vốn toàn cầu vẫn xem Trung Quốc là thị trường quá lớn để bỏ qua. Bắc Kinh đã mở cửa lĩnh vực tài chính nhưng vẫn kiểm soát chặt. Các ngân hàng và quỹ đầu tư Mỹ muốn mở rộng hoạt động quản lý tài sản, thanh toán và đầu tư. Chuyến đi của ông Trump là cơ hội vận động chính trị để tháo gỡ rào cản.
Bối cảnh kinh tế toàn cầu
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất ổn, Mỹ đối mặt lạm phát, biến động thị trường và căng thẳng Trung Đông. Ông Trump cần chứng minh khả năng tạo cơ hội kinh tế mới cho doanh nghiệp Mỹ.
Quan hệ Mỹ-Trung hiện nay
Đằng sau những cái bắt tay là thực tế khó thay đổi: quan hệ Mỹ-Trung là trạng thái 'vừa phụ thuộc vừa đối đầu'. Washington muốn kiềm chế công nghệ Bắc Kinh, nhưng tập đoàn Mỹ không thể từ bỏ thị trường và chuỗi cung ứng Trung Quốc. Ngược lại, Bắc Kinh muốn giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ nhưng vẫn cần vốn và chip từ Thung lũng Silicon.
Việc ông Trump mang theo 'đội hình toàn sao' tới Bắc Kinh không chỉ tìm kiếm hợp đồng kinh tế, mà còn là tín hiệu cho thấy cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung bước sang giai đoạn mới, nơi quyền lực quốc gia và lợi ích doanh nghiệp hòa trộn. Các CEO công nghệ không còn chỉ là doanh nhân, họ đã trở thành tác nhân địa chính trị ảnh hưởng trực tiếp tới cấu trúc quyền lực toàn cầu.
