Dự án đường Vành đai 4 TP.HCM và cao tốc Hồ Tràm - sân bay Long Thành đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho khu vực phía đông TP.HCM, đặc biệt là các địa phương thuộc tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ. Toàn tuyến Vành đai 4 dài khoảng 207 km, đi qua TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh, riêng đoạn dài 47 km qua tỉnh Bình Dương (trước sáp nhập) khởi công từ tháng 6.2025. Sau khi sáp nhập TP.HCM, Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương, dự án Vành đai 4 qua địa bàn TP.HCM tăng lên gần 83 km.
Tiến độ giải phóng mặt bằng Vành đai 4
Riêng dự án thành phần 1-1 dài hơn 18 km, bắt đầu từ ngã tư Tóc Tiên - Châu Pha, kết thúc tại cầu Châu Đức, giáp ranh TP.Đồng Nai, đi qua các xã Châu Pha, Châu Đức và P.Tân Thành (TP.HCM). Để triển khai dự án, gần 194 ha đất thuộc diện thu hồi, ảnh hưởng hơn 1.000 hộ dân và tổ chức. Theo kế hoạch, 284 nền tái định cư sẽ được bố trí cho các hộ dân đủ điều kiện. Đến nay, các địa phương đã hoàn tất kiểm kê, nhiều trường hợp đã được phê duyệt phương án bồi thường và đang chuẩn bị chi trả kinh phí.
Lãnh đạo UBND P.Tân Thành cho biết quá trình triển khai gặp nhiều khó khăn do số lượng hộ dân bị ảnh hưởng lớn, việc xác minh nguồn gốc đất, hồ sơ pháp lý từng thửa đất và xác định giá đất theo quy định mới của luật Đất đai cần nhiều thời gian. Tuy nhiên, đến nay địa phương đã hoàn thành công tác kiểm kê, phê duyệt kinh phí bồi thường và dự kiến trong tháng 7.2026 sẽ tổ chức chi trả cho người dân. Theo vị lãnh đạo này, khi tuyến đường hoàn thành sẽ tạo ra trục giao thông kết nối trực tiếp với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, hệ thống cảng biển Cái Mép - Thị Vải và các khu công nghiệp trên địa bàn, góp phần thay đổi diện mạo phát triển của khu vực.
Người dân kỳ vọng vào dự án
Anh Nguyễn Huỳnh Hoàng Tài (ngụ khu phố 3, P.Tân Thành), có đất nằm trong diện thu hồi, cho biết gia đình hoàn toàn đồng thuận với chủ trương đầu tư vì đây là dự án mang ý nghĩa lâu dài. "Tuyến đường sẽ giúp kết nối giao thông thuận lợi hơn, giảm ùn tắc và tạo động lực phát triển kinh tế cho địa phương. Người dân mong muốn việc xác định giá bồi thường sát với giá thị trường, quá trình xác minh nguồn gốc đất minh bạch và các khu tái định cư được đầu tư hạ tầng đồng bộ để người dân sớm ổn định cuộc sống. Gia đình tôi cũng mong được xem xét bố trí các suất tái định cư phù hợp vì trên phần đất hiện có nhiều hộ sinh sống nhiều năm", anh Tài chia sẻ.
Cơ hội bứt phá cho công nghiệp và logistics
Nếu trước đây các xã Châu Pha, Châu Đức hay P.Tân Thành chủ yếu được biết đến là khu vực phát triển công nghiệp, nông nghiệp thì trong tương lai, khi Vành đai 4 hoàn thành, những địa phương này sẽ trở thành các nút giao quan trọng trong mạng lưới giao thông liên vùng. Một hộ dân tại xã Châu Pha có đất thuộc diện thu hồi bày tỏ kỳ vọng dự án được triển khai đúng tiến độ để giao thông thuận lợi hơn, tạo điều kiện phát triển kinh tế, nâng cao giá trị đất đai và mở ra thêm nhiều cơ hội việc làm.
Ông Phan Minh Hợp, Chủ tịch UBND xã Châu Pha, nhìn nhận tuyến Vành đai 4 cùng nút giao với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu sẽ giúp đồng bộ hệ thống hạ tầng giao thông, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội, mở rộng không gian phát triển công nghiệp, logistics. "Đây là điều kiện thuận lợi nhất để Châu Pha phát huy lợi thế vị trí cửa ngõ kết nối cảng biển, khu công nghiệp và các tuyến giao thông quốc gia. Tuyến đường cũng tạo nền tảng để địa phương xây dựng chính quyền đô thị trong thời gian tới", ông Hợp nhấn mạnh.
Lợi ích lớn nhất của Vành đai 4 không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian vận chuyển mà còn giảm đáng kể chi phí logistics. Các doanh nghiệp trong khu công nghiệp Phú Mỹ, Châu Đức, Đá Bạc sẽ thuận lợi hơn khi kết nối với cảng Cái Mép - Thị Vải, sân bay Long Thành và các tỉnh, thành Đông Nam bộ mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào QL51 như hiện nay. Khi giao thông được cải thiện, khả năng thu hút các dự án công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, kho vận và logistics cũng sẽ tăng lên, kéo theo nhu cầu phát triển nhà ở, thương mại, dịch vụ và đào tạo nguồn nhân lực.
Cao tốc Hồ Tràm - Long Thành mở đường hút du khách
Nếu Vành đai 4 được ví như tuyến xương sống kết nối vùng thì cao tốc đô thị Hồ Tràm - sân bay Long Thành là cánh cửa mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho khu vực ven biển. Toàn tuyến dài hơn 42 km, tổng vốn đầu tư gần 47.000 tỉ đồng, triển khai theo phương thức đối tác công tư, bắt đầu từ nút giao Vành đai 4 và đường ĐT991 tại P.Tân Thành, kết thúc ở đường ven biển ĐT994 thuộc xã Xuyên Mộc. Toàn bộ dự án đi qua các phường, xã Tân Thành, Kim Long, Ngãi Giao, Nghĩa Thành, Bình Giã, Xuân Sơn, Hòa Hội, Hồ Tràm và Xuyên Mộc (TP.HCM).
Đáng chú ý, đoạn đi qua rừng Bình Châu - Phước Bửu sẽ được xây dựng bằng cầu cạn nhằm giảm thiểu tác động đến hệ sinh thái, bảo đảm dòng chảy sinh học và gìn giữ giá trị của khu rừng đặc dụng. Để thực hiện dự án, các phường, xã cần giải phóng mặt bằng hơn 416 ha, trong đó dự kiến chuyển đổi mục đích sử dụng rừng hơn 32 ha, triển khai từ năm 2026 đến năm 2029.
Lãnh đạo UBND xã Xuân Sơn cho biết địa phương kỳ vọng tuyến cao tốc sẽ trở thành động lực mở rộng không gian đô thị dọc hành lang, gia tăng giá trị sử dụng đất, thu hút đầu tư vào thương mại, dịch vụ và tạo thêm nhiều việc làm cho người dân. Đối với các địa phương Bình Giã, Xuân Sơn, Hòa Hội và Xuyên Mộc, tuyến cao tốc sẽ rút ngắn đáng kể khoảng cách với trung tâm TP.HCM, sân bay Long Thành và các trung tâm công nghiệp lớn. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp công nghệ cao, thương mại, logistics và đặc biệt là du lịch.
Một trong những địa phương được kỳ vọng hưởng lợi rõ nét nhất là Hồ Tràm - trung tâm nghỉ dưỡng đang phát triển mạnh của khu vực phía nam. Lãnh đạo UBND xã Hồ Tràm cho biết nhiều năm qua địa phương đã thu hút hàng loạt dự án nghỉ dưỡng quy mô lớn, song hạn chế lớn nhất vẫn là thời gian di chuyển từ TP.HCM và đặc biệt là từ các sân bay. Khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động và tuyến cao tốc hoàn thành, thời gian kết nối từ sân bay đến Hồ Tràm sẽ được rút ngắn đáng kể. Đây sẽ là lợi thế cạnh tranh rất lớn trong việc thu hút khách quốc tế, khách MICE, khách nghỉ dưỡng cao cấp cũng như các nhà đầu tư chiến lược. Theo lãnh đạo địa phương, tuyến đường sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Hồ Tràm trở thành trung tâm du lịch nghỉ dưỡng mang tầm quốc tế, đồng thời mở rộng cơ hội phát triển thương mại, dịch vụ và các ngành kinh tế phụ trợ.
